Bijbelse profeten blijven het lezen waard
2007-07-27
Tijdens een exegesedag van de TSB met studenten, eind 1988, stond de profetie van Habakuk op het programma.- Jaargang 51
- nummer 15
Eén van de bijbelse profeten die zo gemakkelijk aan de aandacht van de gemiddelde bijbellezer ontsnappen.
Zoals gebruikelijk in de toenmalige opzet leverden twee studenten elk hun bijdrage, maar werd de hoofdschotel door drs. Henk de Jong opgediend. Nu, bijna twintig jaar later, zoekt De Jong alsnog een breder publiek voor zijn uitleg van Habakuks profetie. Met een boekje op geschenkformaat. 1
”Het wordt wat met mij, in Jezus’ Naam”
Nieuwsgierig geworden naar de aanleiding hiervan, heb ik de papieren van destijds er nog even bijgezocht.
Exegetisch is er in De Jongs kijk op Habakuk weinig veranderd, op een enkel puntje na. De Jong kennende had ik dat eerlijk gezegd ook niet verwacht. Door de jaren heen kenmerkt zijn bijbeluitleg zich door een grote mate aan consistentie. De aanleiding voor deze publicatie op dit moment moet dus een andere te zijn dan die van het nieuw verworven inzicht. Wat dan wel? Het zit De Jong dwars dat christenen zich in hun geloof vandaag teveel met zichzelf bezighouden. Hij is ervan overtuigd dat we teveel gericht zijn op ons persoonlijk welbevinden.
Waarschijnlijk doelt hij daarmee op de belangstelling voor de meer therapeutische noties van het evangelie, zoals die bijvoorbeeld op de laatst gehouden EO jongerendag klonken. Een verslaggever had opgetekend dat we ‘bedoeld zijn om met een kroon op ons leven’ te leven, dat God ons schoonheid en geluk wil geven, dat God tegen je zegt: ”Ik wil je gelukkig maken, mag dat?” Vervolgens werden alle jongeren aangemoedigd om hardop uit te roepen: ”Het wordt wat met mij, in Jezus’ Naam.” Eén, twee: ”Het wordt wat met mij, in Jezus’ Naam”. Wat door de spreker afgesloten werd met: ”Amen. Geniet ervan.” Misschien is dit een wat extreem voorbeeld, maar als De Jong schrijft dat de wereld van het geloof soms wel erg klein dreigt te worden, dan heeft hij daarmee zeker een punt.
Heilzame correctie
Ter illustratie en onderstreping daarvan: Ik vind het tekenend voor hoe wij vandaag in het geloof en in de kerk staan, dat ook de grote thema’s van de zogenaamde Micha-campagne (honger en armoede bestrijden, recht en gerechtigheid najagen, enzovoort) in de praktijk maar moeilijk blijken te landen. Wat ik waarneem, ook bij mijzelf, is dat het veel moeite kost de aandacht hiervoor vast te houden en een grondige bezinning op onze levensstijl op gang te brengen. Onze geloofshorizon kan vandaag dus inderdaad wel wat verbreding gebruiken en het is een goede greep dat De Jong in dat kader het lezen van de profeten aanbeveelt. Want hoewel zijn boekje zich tot de profetie van Habakuk beperkt, De Jong heeft een ruimere doelstelling. Het geldt voor de bijbelse profeten in het algemeen, dat ze een heilzame correctie kunnen bieden op een teveel aan ik-gerichtheid in de eigen geloofsbeleving.
Gods handelen in de geschiedenis
Wat nu de profetie van Habakuk betreft, deze draait helemaal om de vraag naar Gods handelen in de geschiedenis. Habakuk worstelt daarover met God. In deze worsteling spreekt Habakuk zich zo vrijpostig uit, dat God zelf zijn profeet zachtjes terecht moet wijzen. De Jong beluistert deze terechtwijzing in het kernwoord van hoofdstuk 2 vers 4, over de rechtvaardige die niet opgeblazen moet doen, maar door zijn geloof zal leven. Een belangrijk deel van de uitleg die De Jong van de profetie van Habakuk geeft, draait om dit ene vers waarvan hij een geheel eigen vertaling en uitleg geeft. Het voert te ver om dat hier te bespreken en na te rekenen. Na een drietal hoofdstukjes waarin hij de lezer stap voor stap meeneemt in zijn lezing van Habakuks profetie, volgt een laatste hoofdstukje waarin De Jong zelf een nadere verantwoording geeft van zijn uitleg van bovengenoemd kernvers. Erg geschikt voor predikanten die eens over Habakuk zouden willen preken, maar zoals gezegd, wat De Jong met deze publicatie beoogt, is breder.
Geloven bij nacht en ontij
Door in te zoomen op de profetie van Habakuk laat hij zien hoe verrijkend het lezen van de profeten kan zijn. En hoe noodzakelijk ook voor ons geloof. Om niet te beperkt gefocust te zijn op je eigen geluk en je persoonlijk welzijn, maar om ook oog te krijgen voor Gods werk in de geschiedenis en de vragen die daarmee samenhangen te doorworstelen. De hoofdmoot van dit boekje vraagt geen speciale voorkennis. Het is toegankelijk geschreven voor iedere bijbellezer die met zijn geloof midden in de wereld wil staan, ook bij nacht en ontij.
1) Drs. H. de Jong, Geloven bij nacht en ontij. De profetie van Habakuk, Uitg. Van Wijnen, Franeker 2007, 56 blz., € 9,95.
Dr. Jaap Dekker is kerndocent van de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding voor de Bijbelse Vakken en predikant van de NGK te Amstelveen.