Reis door Turkije (1)
1993-07-16
Naar de kustlanden- Jaargang 37
- nummer 15
In 1989 waren m'n vrouwen ik vijf weken in Turkije. Er zijn verschillende manieren om dit land te bekijken. Wij vlogen er heen en; eenmaal in Istanbul aangekomen gingen we met een huurauto op pad. Het voordeel van het 'op eigen houtje' op reis gaan, is, dat je vooraf precies kunt uitmaken wat je wel en niet wilt zien. Bij ons ging het o.a. om de plaatsen, waar eens een christelijke gemeente was. In 1967 reisde Dr. C. van der Waal o.a. door Griekenland en Turkije. Hij deed het op zijn manier, met een zware rugzak bij zich. Naar aanleiding van deze reis schreef hij het boek 'Gij kustlanden' . Over zijn manier van reizen merkte hijzelf op: " ... daarom (vanwege die rugzak - v.W.) heb ik naar het diakonaal voorbeeld van Filippus het liften niet versmaad en ben gaarne met allerlei vervoermiddelen meegereden, om 't even of het nu gammele bussen met hun menigvuldige inhoud van kippen en zingende Turken, of grappige Konya-karretjes en ezels waren." .
Het ging ons, evenals Van der Waal, er onder meer om de plaatsen te bezoeken waar eens christelijke kerken waren. Wat waren dat voor plaatsen en wat is er over van vroeger, zijn er nog zichtbare herinneringen aan de christelijke tijd of is er helemaal niets meer van over? Van der Waal noemde zijn boek 'Gij kustlanden'. Hiermee verwees hij direkt naar die gedeelten in de bijbel, waar over de kustlanden gesproken wordt. Met name de profeet Jesaja heeft het over de kustlanden, die het 'einde der aarde' zijn (Jesaja 49 : 1 tlm 7). We hadden niet de bedoeling om Paulus 'na te reizen'. We kwamen op de verschillènde plaatsen in een andere volgorde dan hij, maar we waren ook op plaatsen, waarvan niet bekend is of Paulus daar ooit is geweest. In Openbaring 2 en 3 staan de brieven aan de zeven gemeenten. Het zijn brieven met lovende én waarschuwende woorden. Er wordt gesproken over hen, die overwinnen en Gods woord bewaren, én over mensen, die ontrouw zijn en worden. We weten lang niet alles van de geschiedenis van de christelijke kerken in Klein-Azië. Ik denk, dat wel eens te gemakkelijk wordt gezegd, dat de kandelaren door eigen schuld zijn weggenomen (vgl. Openb. 2 : 5). Voor een deel van de christelijke gemeenten zal dat zeker zo zijn, maar het is ook mogelijk, dat een aantal kerken zijn verdwenen doordat de christenen werden vervolgd en uitgeroeid of naar andere plaatsen moesten vluchten.
In Nicea
We kwamen dus aan in Istanbul en vandaar reden we eerst naar Iznik (Nicea), waar in het jaar 325 het bekende concilie werd gehouden. Het waren belangrijke zaken, die in Nicea moesten worden besproken. Arius, voorganger van een wijk in Alexandrië, beweerde, dat Christus niet de eniggeboren Zoon van God is en dat Hij door God in de tijd werd geschapen.
Hij kwam hiermee duidelijk in conflict met bv. Johannes 1 : 1, waar staat, dat het Woord in het begin er was, dat het Woord bij God was en dat het Woord God was. Het concilie deed uitspraak en legde in duidelijke woorden vast, dat Jezus Christus is de eniggeboren Zoon van God, geboren uit de Vader vóór alle eeuwen, God uit God, ... geboren, niet gemaakt. Hieraan dachten we, toen we door de straten van Iznik (Nicea) liepen, temidden van werkplaatsen van tegels, vazen, schalen en flessen en ateliers van prachtige tapijten. Toen we uitgekeken waren, gingen we naar Burza, een plaats ten Zuiden van de zee van Marmara (Istanbul ligt aan de Noordkust). Ook hier hebben vroeger christenen gewoond; kruisvaarders hebben de stad in 1204veroverd op de Seldsjoeken, maar van het christendom is nu niets meer te zien. Wel zijn er enkele prachtige moskeeën. Hier waren we twee dagen. Toen we vanuit ons hotel de eerste keer de stad ingingen, knoopten we de naam van het hotel niet goed in onze oren en hadden we een paar uur nodig om het weer terug te vinden. Een jongeman wist aan de hand van enkele letters, die we hem konden vertellen, de juiste naam te bedenken, reed met ons mee en bracht ons op de goede plaats.
De volgende plaats was Canakkale, gelegen aan de Dardanellen, een 65 kilometer lange zeestraat tussen de Zee van Marmara en de Egeïsche Zee. Canakkale heeft een belangrijke haven voor de uitvoer van landbouwproducten en de grootste tomatenpureefabriek van het Midden-Oosten staat hier.
Troje en Troas
Troje heeft een belangrijke rol gespeeld in de oude 'godenverhalen'. De geschiedenis van het paard van Troje is bekend geworden en om de herinnering daaraan levendig te houden, hebben ze in Troje een verschrikkelijk groot houten paard neergezet. De opgravingen in Troje zijn heel bijzonder. Maar liefst negen woonlagen zijn hier blootgelegd, de oudste van 3000 jaar v. Chr. Dicht bij Troje ligt Troas. In Handelingen 16: 6 e.v. staat: "En zij (Paulus en Silas) gingen door het Frygisch-Galatische land (omgeving Ankara en ten Westen van deze plaats), maar werden door de Heilige Geest verhinderd het woord in Asia te spreken; en bij Mysië (omgeving Burza) gekomen, poogden zij naar Bitynië (ten Oosten van Burza) te reizen, maar de Geest van Jezus liet het hun niet toe; en toen zij Mysië voorbij waren, kwamen zij te Troas (aan de Westkust)."
De hele tocht, zoals die kort in Handelingen 16 wordt beschreven, beslaat een afstand van enkele duizenden kilometers.
Gedeelte afbeelding boek dr. C. van der Waal, Gij kustlanden, Oosterbaan & Le Cointre B.V., Goes 1976.