Het voordeel van het nadeel
1993-09-10
"Dan krijgen we zeker ook een vrijgemaakte Tekko Taks... "- Jaargang 37
- nummer 19
Tekko Taks was, in de jaren na de oorlog, de hoofdfiguur van het stripverhaal in dagblad Trouw. Onze dominee had, na de kerkdienst, een vurig pleidooi gehouden voor het nieuwe Gereformeerd Gezinsblad. Naderhand bleek dat mijn opmerking niet alleen puberaal maar ook profetisch was geweest. Toen kregen we immers Snuf de hond. En dit was natuurlijk helemaal geen slechte ruil. "Zeker ook een vrijgemaakte Tekko Taks" lag in de lijn van: "Dat kan niet!" Het kind was teenager geworden, maar het kritische was gebleven. En later kwam het 'lijden van de kerk’.
Het soort struikelblokken dat Maarten 't Hart op zijn weg vond, vonden wij allemaal op onze weg.
Twee kerkdiensten per zondag. Vijf à zes kwartier per stuk, 52 zondagen lang, jaar in jaar uit.
Het huisbezoek, opzitten en pootjes geven. "Ga je graag naar de kerk?"
"Ja, dominee". Stel je voor dat je 'nee' zei! De catechisaties, vragen en antwoorden uit je hoofd leren. Allemaal en helemaal, ook die eindeloze over het avondmaal.
De 'jongelings'-vereniging compleet met notulen, inleiding, discussie en andere plechtstatigheden.
De jaarvergadering met (hoe raad je het!) inleiding, discussie, gedichten en samenspraken (jawel!).
De zaaksgerechtigheid van de Vrijmaking - bij jou erin gepompt en door jou uitverdedigd. Men was natuurlijk tégen de Synodalen en vóór alles waar 'Gereformeerd (vrijgemaakt)' bij stond.
De enige uitjes naar de stad: uitvoering van de Matthäus-Passion (nog eens: jawel! immers tegen de bovendrijvende visie in) en de grote schoolavond in het Grand Théátre (!) En de bioscoop zag je alleen van binnen voor een culturele film.
Het kleine wereldje van de kerk, nog verder verkleind door de vrijgemaakte spécialité de la maison. En toch heb ik nooit dat gefrustreerde gevoel gehad van Neêrlands meest gevierde schrijver. Waarom niet? Hoe komt het, dat ik bij alle negatieve kanten van onze opvoeding en onze opleiding achteraf alleen maar kan zeggen: "Ik dank U daarvoor?" Omdat al het kwade meewerkte ten goede - wat trouwens beloofd was! Ik heb het vóórdeel van het nádeel gehad. Het voordeel van een 'huismus' en een 'zaagmolen '. Het voordeel van evacuatie en hongerwinter. Het voordeel van isolement en lijden aan de kerk. Het voordeel van een juk dat men draagt in zijn jeugd.
En ik heb het allergrootste voordeel gehad. Het voordeel van een vader die in een lege kamer op een planken vloer samen met zijn gezin knielt en huilt en bidt. Het voordeel van een moeder die trefzeker zegt - tegen een klein kind: "Maar de HERE deed het toch!" en tegen een groot kind dat voor het eerst in een verre stad naar school gaat: "De HERE is overal bij je, zul je daar altijd aan denken?"