In: Beweging
1993-10-08
'Beweging' is een goed verzorgd tijdschrift dat wordt uitgegeven door de Stichting voor Reformatorische Wijsbegeerte. Nu is bekend dat niet iedereen zo geïnteresseerd in filosofische vraagstukken. Toch is het goed om voor het meest recent verschenen nummer extra aandacht vragen. Het gaat over een thema dat veel christenen bezighoudt: de verhouding tussen het christelijk geloof en andere godsdiensten. Het themanummer dient als voorbereiding op het (jaarlijks gehouden) Bewegingscongres op zaterdag 30 oktober a.s.- Jaargang 37
- nummer 21
Terug naar bet veelgodendom?
Vroeger was het zo dat het christelijk geloof een siamese tweeling vormde met de westeuropese cultuur. Omdat het westen ook veel meer macht had dan andere culturen leidde dit tot een (riskant) superioriteitsgevoel ten aanzien van het christelijk geloof.... Zo schetsen 3 redactieleden het verre verleden. Vrij vertaald: het christendom 'had niet gelijk' op religieuze gronden, maar omdat het westen zoveel macht had. Door het wegvallen van de toonaangevende positie van het westen, het feit dat het kloppend centrum van het christendom eveneens verplaatst lijkt te zijn naar andere werelddelen en door het 'stokken' van de secularisatie (!) is er nu een totaal andere ontwikkeling aan de gang. "Het westen is niet langer exporteur van ethisch en religieus gedachtegoed, maar importeur". Het is dus niet (meer) zo dat de moderne mens niet in een god gelooft; het lijkt erop dat het oude veelgodendom terugkeert. Het christendom is één van de vele mogelijke vormen van geloof geworden.
Hoe moeten we reageren op veranderingen in onze samenleving?
Vier auteurs hebben meegewerkt aan dit themanummer. Dr. G. van den Brink (werkzaam aan de theologische faculteit van Groningen) noemt o.a. de manieren waarop de christelijke kerk reageert op deze schokkende veranderingen.
Naast ontkenning en aanpassing noemt Van den Brink een derde weg: de confrontatie. In relativering van je eigen waarheden ziet hij geen heil. "De vitaliteit van het christelijk geloof kan alleen maar aan het licht komen wanneer christenen zich met alle hun geschonken gaven inzetten voor de theoretische doordenking en praktische uitleving van alle vooronderstellingen en implicaties van het Evangelie" (66), zo besluit Van den Brink zijn bijdrage.
Or. R. Kranenborg (Theologische Faculteit V.U.) vraagt zich af of we in een tijd van veelgodendom leven. Zijn antwoord is uiteindelijk ontkennend, omdat het oorspronkelijke polytheïsme een samenhangend geheel was en dat kun je in onze tijd met al die verschillende religieuze ideeën niet zeggen. Kranenborg stelt aan het slot van zijn bijdrage de vraag hoe het christelijk geloof vanuit haar eigen principes kan functioneren in een samenleving waarin zij een minderheid dreigt te worden. Hij noemt de opqave voor de christelijke kerk groter dan in het begin van onze jaartelling toen het hellenistische denken de samenleving stempelde. Ook dr. J. Hoogland gaat in op de vraag of het veelgodendom terugkeert. Hij beschrijft in dit verband het postmodernisme en gaa.t in op de diagnose die Max Weber in zijn tijd gaf. 'Veelgoderij' zag Weber als een beeld voor de verschillende concurrerende waardeperspectieven die de moderne mens kan aanhangen en die onderling onverzoenbaar zijn. Het mag dan waar zijn dat de moderne mens op zoek is, stelt Hoogland, maar tot een werkelijk belijden, tot een zich laten aanspreken door God, komt het zeiden.
Zijn alle godsdiensten gelijk?
Het laatste artikel in het themanummer van 'Beweging' is van de hand van drs. W.G. Rietkerk. Zijn alle godsdiensten gelijk? Hoe is men tot die vraag gekomen, hoe komt het dat men zo is gaan denken? En als we beweren dat het christelijk geloof uniek is, hoe moeten we dan aankijken tegen de wereld van de godsdiensten? In een overzichtelijk schema legt Rietkerk uit wat de fundamentele verschillen zijn in visie op de mens, de wereld en God tussen de 3 wereldgodsdiensten. Ook vergelijkt hij de oorzaak en de 'therapie' die Boeddhisme, Islam en Christendom aangeven.
"De Schrift leert ons duidelijk dat de God, die wij op unieke wijze leren kennen in Christus, de Schepper is van de gehele wereld en de Heer van alle volkeren".Maar wat wil dat zeggen voor onze houding ten opzichte van andere religies?
Zijn ze louter dwaling? Of zijn ze een voorbereiding op het ontvangen van het Evangelie, zoals de katholieke traditie ons voorhoudt? Rietkerk zoekt een antwoord op deze vragen in de Schrift. Aan de hand van (o.a.) Handelingen 14: 16 legt hij uit dat het feit dat ook niet- christenen iets van God hebben kunnen ervaren Paulus er toch niet van weerhoudt om het Evangelie te verkondigen. "Juist omdat God zich al zolang met jullie heeft bemoeid, juist daarom kom ik nu die God verkondigen, zoals Hij zich in Christus heeft doen kennen" (78).
Themanummer en congres
Het septembernummer van 'Beweging' (57/4) is te bestellen bij het Centrum voor Reformatorische Wijsbegeerte, Postbus 368, 3500 AJ UTRECHT, tel. (030)- 342030. De prijs bedraagt slechts 3 gulden (exclusief verzendkosten).
Tijdens het Bewegingcongres 1993 zullen spreken: Prof. dr. S. Griffioen (hoogleraar Sociale Filosofie aan de V.U.), drs. W.G. Rietkerk ('I Abri Nederland), dr. R. Kranenborg (godsdienstwetenschap V.U. Amsterdam) en drs. B. de Leede (Inwendige Zendingsbond).
Het congres wordt op zaterdag 30 oktober gehouden in het Aristo zalencomplex, Brennerbaan 150, (bij station) Utrecht-Lunetten. De kosten bedragen f 35,= / f 17,50 (studenten).
Opgave bij het Centrum voor Reformatorische Wijsbegeerte.