Actuele onderwerpen origineel gebracht
2007-08-17
Kinderen en avondmaal, opwekkingsliederen, de beamer in de kerkdienst, onze verhouding tot de Rooms-katholieke kerk, tot de moslims en tot Israël, het zijn allemaal onderwerpen die ds. Bert Loonstra in een nieuw boekje, Bekijk het eens zo, aan de orde stelt. Hij doet dat op een heel bijzondere, originele manier. Niet als een betoog, maar in de vorm van door hem verzonnen gesprekken. Elk thema krijgt zijn eigen gespreksgroep, met deelnemers die een speciale belangstelling voor juist dat onderwerp hebben of er door hun werk of hun ambt nauw bij betrokken zijn.- Jaargang 51
- nummer 16
Verschillende visies
Ze zijn zo gekozen dat bij elk item verschillende, vaak tegengestelde, visies naar voren komen. Zo wordt het debat over de verhouding van de kerk tot het Joodse volk door drie predikanten gevoerd, een baptist, een CGK’er en een vrijgemaakte. De baptist is ervan overtuigd dat heel Israël behouden wordt en dat alle Joden uiteindelijk het grondgebied van Israel zullen bewonen – als vervulling van de oude profetieën. Zijn vrijgemaakte ambtgenoot gaat ervan uit dat het ontrouwe deel van het volk onder Gods oordeel valt en dat slechts een deel behouden zal worden. De profetieën zijn immers in Christus vervuld. De CG predikant fietst tussen deze uitersten door. Inderdaad zullen er nog Oudtestamentische profetieën vervuld worden, maar de terugkeer naar het beloofde land wordt er altijd verbonden met terugkeer tot God.
Vanuit verschillend perspectief
Waarom juist de gespreksvorm? Ds. Loonstra is er duidelijk over: Veel nieuwe ontwikkelingen en opvattingen worden veel te gemakkelijk geaccepteerd zonder dat er diep over nagedacht wordt. En in de tweede plaats, als er al een discussie over ontstaat, kun je het nauwelijks een gedachtewisseling noemen: maar al te vaak spreekt iemand vanuit zijn eigen vooringenomen standpunt. Zelfs wordt de eigen mening soms vereenzelvigd met de bedoeling van God.
De in het boek beschreven gesprekken zijn ideaal van vorm: de deelnemers verantwoorden hun standpunten met argumenten en ze luisteren naar elkaar. Ze komen meestal niet tot een gezamenlijke conclusie, maar dat is Loonstra’s bedoeling ook niet. In de confrontatie van de standpunten gaat het hem om de kracht van de argumenten. En hij zet je aan het denken, ook al doordat hij ieder thema vanuit verschillende perspectieven aan de orde stelt.
Gevarieerde situaties
Hierin toont de auteur zijn veelzijdigheid. Hij kent de verschillende meningen met hun argumentatie door en door en weet ze op een leuke manier naar voren te brengen. De gesprekspártners zijn niet alleen goed bij het onderwerp gezocht, ook de situáties waarin ze het gesprek met elkaar ingaan zijn gevarieerd. Zo is er een gesprek in de trein (met een verrassend slot), een e-mail correspondentie tussen drie predikanten en een forumavond over demonie met interrupties en vragen uit de zaal. Over de houding ten aanzien van de Roomskatholieke kerk wordt in een klooster van gedachten gewisseld. Ik noemde al de uitgekiende keuze van deelnemers. Aan de gedachtewisseling over de beamer en opwekking in de kerk nemen een man van een reclamebureau en zijn vrouw die muziekdocente is, deel. En het forum over demonie bestaat uit een psychiater, die de werking van demonen ontkent, tot een medewerkster van bevrijdingspastoraat en een pinkstervoorganger die geestelijke behandeling belangrijker vindt dan medische.
Verrassende uitspraken
In de gesprekken kom je onverwachte, verrassende uitspraken en gedachten tegen. Over kinderen en avondmaal, waar de omgekeerde parallel met de dooppraktijk ter sprake komt.
Kinderen worden gedoopt, omdat ze in het verbond begrepen zijn, maar ze mogen niet aan de maaltijd van het verbond deelnemen. Leuk is dat een christelijke gereformeerde emerituspredikant zich hier sterk voor maakt.
Een van de dominees laat zien dat jongeren met bezwaren tegen de kinderdoop de catechismus (Zondag 25 en 26) aan hun kant lijken te hebben.
Vervloekte afgoderij?
En zo is er veel meer. Wie het gesprek in het trappistenklooster volgt, zal tegen een aantal gangbare bedenkingen tegen de Rooms-katholieke kerk anders gaan aankijken. Aan de hand van uitspraken van kardinaal Simonis over de eucharistie maakt de dominee in retraite duidelijk dat hij de mis geen ‘vervloekte afgoderij’ kan blijven noemen. En over voorbede vragen aan heiligen lees je: wij vragen voorbede in de eredienst. Waarom zou je dat niet ook vragen aan medegelovigen die al in de hemel zijn? Het aanbidden van heiligen heeft de Rooms-katholieke kerk overigens altijd afgewezen. (102) Een mevrouw die erg geroerd was toen bij het lezen van Psalm 139 op de beamer een foetus in een baarmoeder getoond werd, krijgt te horen dat hier de techniek kennelijk de psalm ingehaald heeft. De tekst wil immers zeggen dat God dingen ziet die voor de mens verbórgen zijn.
Opvallend is de sterke nadruk op het karakter van de eredienst: het gaat om de verbondsomgang van God met de gemeente door Woord en sacrament.
Deelnemen
Een origineel, prettig leesbaar boekje over veel actuele onderwerpen, waarin je, van veel kanten belicht, een wereld aan argumenten krijgt. En wie, zoals ik, wel eens de neiging heeft zich in de discussie te mengen, wordt op zijn wenken bediend: er zijn voor gesprekskringen aan elk hoofdstuk vragen toegevoegd.
Dr. Bert Loonstra (2007), Bekijk het eens zo, Zoetermeer, 140 blz., € 12,90.
Jan Lakerveld is neerlandicus, lid van de NGK te Emmeloord en redacteur van Opbouw.