Ik ken het lied, hij kent de Herder
2007-08-31
Opbouws eerste jaargang is niet denkbaar zonder de Kritische Krabbels, korte stukjes die we nu columns zouden noemen. Ze werden geschreven door een broeder die zich verschool achter de naam Frater. Halverwege de eerste jaargang duiken zijn stukjes voor het eerst op, altijd rechtsboven op een van de overvolle pagina’s.- Jaargang 51
- nummer 17
Frater is een schitterend verteller. Hij weet van een eenvoudige anekdote een prachtverhaal te maken. Zijn schrijfstijl is puntig, scherp, licht spottend, soms ironisch. Hij richt zijn pijlen op schijnheiligheid en gebrek aan liefde. Schetst eenvoudige gelovigen die een voorbeeld zijn voor ieder christen en levert commentaar op actuele gebeurtenissen.
Frater schrijft met gezag, maar is geen dominee: wij zien het saamvergaderde kerkvolk nooit in het gezicht, altijd op de
rug.
Vogelverschrikker
Meestal eindigen zijn stukjes met een clou of zeer sprekend beeld. Zo in ‘Verkopers van angst’ waarin hij dominees hekelt die hun hoorders angst aanpraten (als verzekeringsagenten) om ze tot het evangelie over te halen.
In een boek vond ik enkele stukken uit een preek van Pater Brugman. Zoals hij de dood en verdoemenis schilderde! Maar bewegen tot geloof is heel iets anders. Predik het evangelie. Verkoop geen angst. Angst is geen kracht Gods tot zaligheid. Zakken vol angst bekeren het hart niet. Ik zag een vogelverschrikker in de regen (gecondenseerde angst).
De mussen stoeiden gezellig in zijn mouwen. Zij wachtten, tot de bui over was.
Kat
In een andere column wordt een broeder getekend wiens grove levensstijl bepaald niet in overeenstemming is met het geloof waarop hij prat gaat.
Zijn dag begon altijd met een vast ceremonieel bestaande uit drie punten: een verse pruim, grommen op het weer en daarna werd de kat naar buiten getrapt.
Deze man in gesprek met zijn buurman: Hier komt het op aan en hij wreef op de plaats waar zijn hart zat. Hier van binnen is het bij mij in orde en verder benne we allemaal zondaars. Nou jij! ‘Jij’ zegt er dit van: Dat het van binnen bij jou orde is, buurman, merkt de kat daar ook wel eens wat van?
Gebakken preek
Een stukje over kritiek op de preken begint:
Zondagmorgen
Rust rondom
Kerktijd.
‘Kom vrouw, dan gaan we maar weer eens kijken wat hij er vanmorgen van gebakken heeft.’
De hele schets vertelt in culinaire termen hoe deze ‘keurmeester’ naar de preek luistert en deze beoordeelt en eindigt met:
De keurtijd liep ten einde. Het rapport moest worden opgemaakt.Oordeel: niet veel bizonders. Het geheel een grote teleurstelling. Slotconclusie: niets aan gehad. Hij vergiste zich echter: hij had er niets van gehad. Hij had het belangrijkste vergeten: te eten. Resultaat: een moe hoofd; een hongerige maag; een koud hart.
Psalm
De tegenstellingen binnen de vrijgemaakte kerk, die zouden uitlopen op de kerkscheuring van 1967, duiken zo nu en dan ook in de Kritische Krabbels op.
Ik hoorde iemand zeggen: De catechisanten moeten gepokt en gemazeld zijn in de Catechismus, de 37 artikelen, enz., enz. Anders krijgen we hetzelfde weer. Hij bedoelde afglijding. Maar afglijden is niet het gevolg van het niet goed thuis zijn in de belijdenis! Het is altijd het gevolg van gebrek aan kennis waar liefde in zit.
Nadat Frater dit met voorbeelden uit de kerkelijke actualiteit heeft uitgewerkt komt hij met het volgende prachtige slot:
Tijdens een jubileumdiner nodigde men een beroemd Engels letterkundige uit een stukje letterkunde te willen voordragen, dat naar zijn mening van wereldbetekenis was. Hij stemde toe op voorwaarde dat een aanwezige predikant na hem precies hetzelfde stuk zou lezen. De schrijver declareerde op onnavolgbare schone wijze Psalm 23: De Here is mijn Herder. Een langdurig applaus was de beloning. Toen stond de predikant op. Hij las alleen maar de psalm. Na het: en ik zal in het huis des Heren blijven in lengte van dagen. Dit was ook indrukwekkend, maar zó anders , dat het resultaat was, geen applaus, maar… stilte. Toen stond de letterkundige op en zei: hebben jullie het verschil gehoord tussen hem en mij? Ik ken het lied, maar hij kent zijn herder.
Jan Lakerveld is neerlandicus, lid van de NGK te Emmeloord en redacteur van Opbouw.