Gods diepste gedachte: een publiek geheim
2010-09-17
Opeens voelde je je buitengesloten. Enkele klasgenoten stonden opzichtig met elkaar te smoezen en toen je vroeg wat er was zeiden ze: ‘Dat mag jij niet weten, dat is geheim.’ Natuurlijk had je op dat moment het beste kunnen zeggen: ‘Barst maar met jullie geheimpjes’, maar ja, wie wil niet tot de ‘inner circle’ behoren? Veel later pas bedacht je dat er alleen maar een spel met je werd gespeeld, een briljant psychologisch spel. Het spel van binnenhalen en buitensluiten, van jezelf interessant en de ander oninteressant maken.- Jaargang 54
- nummer 18
| Maar dan moet u blijven geloven, onwrikbaar gegrondvest zijn in de hoop die het evangelie brengt, het evangelie dat u gehoord hebt en dat aan alle schepselen onder de hemel verkondigd is, en waarvan ik, Paulus, de dienaar ben geworden. (…) Met het oog op u heeft God mij die dienende taak toevertrouwd, opdat zijn boodschap in al haar volheid verkondigd wordt: het mysterie dat in alle eeuwen en voor alle generaties verborgen is geweest, maar nu aan zijn heiligen onthuld is. Aan hen heeft God bekend willen maken hoe glorierijk dit mysterie is voor alle volken: Christus is in u, hij is uw hoop op goddelijke luister. Hem verkondigen wij wanneer we iedereen waarschuwen en in alle wijsheid onderrichten, om iedereen tot volmaaktheid in Christus te brengen. Daarvoor span ik mij in en strijd ik met zijn kracht, die volop in mij werkzaam is. Kolossenzen 1:23 – 29 |
Sommige boeken, zoals die van Dan Brown, moeten het helemaal van dit spel hebben. Er is een geheim, wereldomspannend complot en als lezer word je daarvan gaandeweg deelgenoot gemaakt. Het levert de lezer een spannende ervaring en de schrijver miljoenen op. Ook in sommige godsdiensten of religieuze bewegingen wordt dit spel gespeeld. Er is een alwetende goeroe en door zijn leerling te worden en aanwijzingen op te volgen kun je opklimmen tot een hogere graad van inzicht. Of er is een godsdienstig genootschap (Scientology bijvoorbeeld) dat het geheim en de kunst des levens kent. En wil je daarbij horen, dan moet je er een hoge prijs voor betalen, financieel dan.
Mysteriegodsdiensten …
De alom bloeiende mysteriegodsdiensten in de 1e eeuw na Christus hielden er ook een geheime leer op na. Alleen de ingewijden mochten deelnemen aan de rituelen, zij behoorden tot een exclusief gezelschap dat zich verheven wist boven de onwetenden. Tegen deze achtergrond moeten we Kolossenzen lezen. Paulus schrijft daar over het evangelie dat aan alle schepselen onder de hemel verkondigd is, en waarvan hij, Paulus, de dienaar is geworden. Hij noemt Christus het mysterie dat in alle eeuwen en voor alle generaties verborgen is geweest, maar nu aan Gods heiligen onthuld is.
… en Paulus alternatief
Even denk je dat ook Paulus bezig is een eliteclub van ingewijde mensen op te richten. Maar het tegendeel is het geval. Alles wijst er op dat zijn lezers aangetrokken werden door die mysteriegodsdiensten. Paulus biedt daarom een alternatief aan: wil je pas echt een geheim kennen? Daarvoor hoef je helemaal niet bij exclusieve clubs te rade te gaan, of diep te graven en hoog te reiken. Het grote geheim van het leven wordt aan alle schepselen verkondigd! Ik preek het op de markten en pleinen: Jezus Christus is Gods ‘mysterie’, in Hem liggen alle schatten van wijsheid en kennis verborgen.
Paulus gebruikt het woord ‘mysterie’ dus niet met een elitaire bedoeling. Hij noemt het evangelie een mysterie, omdat het Gods diepste gedachte is. Geen mens heeft toegang tot die gedachten (1 Korinitiërs 2), maar nu heeft God zijn diepste gedachte openbaar gemaakt. Christus was en is Gods diepste gedachte! Het grote geheim van het leven is dus een publiek geheim geworden. De kostbaarste schat die de mensheid ooit is toevertrouwd ligt voor het grijpen voor in principe iedereen.
Paulus’ woorden maken allerlei gedachten en reacties bij me los.
Verbijstering
Een eerste reactie is er één van verbijstering. Christus is Gods diepste gedachte. En wat hebben wij mensen met Gods diepste gedachte gedaan? Hem te schande gemaakt, verworpen en gekruisigd. In de kerk hebben wij het geheim met een ciseleermes ontleed of voor ons karretje gespannen. Wat voor mensen zijn wij, dat wij het grootste geheim aller tijden zo miskend hebben en miskennen? Meer nog, wat een God is ons God dat Hij deze Parel voor zwijnen als ons heeft willen werpen. Het geheim wordt er alleen maar groter van.
Lach
Maar ook moet ik lachen. Wij mensen, die zo graag tot de ingewijden behoren, worden door de Bijbel ingewijd in het grootste geheim aller tijden. Het is een geheim waarin zelf engelen begeren een blik te slaan (1 Petrus 1:12). Sterker, we worden niet alleen deelgenoot gemaakt van dit geheim, maar spelen er zelfs een bijzondere rol in: Zo zal nu door de kerk de wijsheid van God in al haar schakeringen bekend worden aan alle vorsten en heersers in de hemelsferen (Efeziërs 3:10) Dit is toch helemaal geweldig en te gek voor woorden? Maar wij lijken daarvan nauwelijks doordrongen te zijn. Wij hebben in de Bijbel grootst denkbare schat op onze boekenplank staan, maar zijn ons er amper van bewust.
Weg met de gêne!
Ten slotte dit. De overheid lijkt erop uit te zijn om van ons geloof een soort mysteriegodsdienst te maken. Godsdienst wordt steeds meer uit de publieke ruimte geweerd en tot privézaak gemaakt. Ik werk daar overigens op mijn manier aan mee. Want ik ben een ‘moderne Nederlander’ en houd er niet van als anderen me lastig vallen met hun opvattingen. Niet voor niets sta ik in het bel-me-niet register ingeschreven. En daarom moet ik soms een zekere gêne in mezelf overwinnen als ik niet-gelovigen voor het evangelie probeer te winnen. Ik heb dan het gevoel onze gezamenlijke gedragscode te verbreken. Maar deze ontwikkeling en dit soort gevoelens staan haaks, werkelijk haaks op de essentie van het christelijk geloof: Christus is Gods publieke geheim. En middels zijn kerk wil God dat geheim openbaar maken aan iedereen en alle machten en krachten in deze wereld. Dat geheim is werkelijk niets om je voor te schamen. Het is het mooiste dat in deze wereld ooit openbaar is geworden: Gods diepste gedachte. Dat betekent niet dat ik er te pas en te onpas over spreken moet. Maar het betekent wel dat ik ‘zonder schaamte en vrijuit’ van dit evangelie moet willen spreken, de woorden van de apostel Paulus indachtig: Voor dit evangelie schaam ik mij niet, want het is Gods reddende kracht voor allen die geloven.
Drs. Jan Mudde is predikant van de NGK (Wilhelminakerk) van Haarlem.