‘Blijf blijmoedig op je post’
2010-07-09
‘Met de neus op de feiten’. Zo betitelde EO-voorman ds. Arie van der Veer een dag na de verkiezingen de uitslag(www.eo.nl/blogs/arievanderveer). Ds. Dick Lagewaard las deze pakkende overweging in zijn eigen gemeente voor tijdens de morgendienst van 13 juni. Waarschijnlijk is er op die zondag geen predikant voorbijgaan aan de politieke aardverschuiving van 9 juni. In het vervolg wat reacties van predikanten met soms flarden van de zondagse preek. Bij alle verlies aan politieke invloed zien de meeste voorgangers ook kansen voor christenen die op hun post blijven. Zout en licht!- Jaargang 54
- nummer 14
De naam van ds. Mark Janssens viel al even in de vorige Opbouw. Hij kwam op zondag 6 juni al met een voorzet op de verkiezingen vanuit een preek over Psalm 1 (thema: ‘Stem wijzer’).
Janssens zocht naar de diepere motieven onder onze keuzes en hield de Jeruzalemkerk voor: ‘De vraag vandaag is: ben jij een mens die geworteld is aan stromend water, die leeft vanuit de liefde van Jezus? Stem wijzer! Dat wil zeggen: Stem vanuit je verworteling.
Stem vanuit Jezus’ liefde, die niet selecteert. Stem wijzer betekent: zorg voor de kwetsbaren. En ja, dat kan ten koste gaan je eigen welvaart.’ De Utrechtse predikant zette tegenover de gederfde welvaart ‘de vrucht op zijn tijd’ en eindigde zijn preek met de uitnodiging om Paulus’ vrucht van de Geest - liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing – eens als richtingwijzer naast het stembiljet te leggen.
Veelstemmig verder
Ds. Kor Muller (Haarlemmermeer) preekte vier dagen na de verkiezingen in de jaarlijkse oecumenische tentdienst in Rijsenhout, een dorp, waar extreemrechtse sentimenten niet ontbreken.
‘Veelstemmig verder’, was het veelzeggende thema vanuit het besef dat je in alle verscheidenheid als bevolking van zo’n kleine plaats toch samen verder moet.
Muller zocht in zijn preek net als collega Janssens naar de vaste grond onder ons doen en laten en vond die in Efeze 2:4a (Hij – Christus - is onze vrede). Hij signaleerde dat de samenleving van zijn anker losgeslagen isop en neer, heen weer geslingerd door allerlei wind van leer (Efeziers 4:14).
Muller: ‘Zouden de kerken nu niet iets kunnen laten zien van een gezamenlijke ankerplaats in Christus op basis waarvan je veelstemmig verder kunt?
Een gemeenschap waar ruimte is voor autochtonen en allochtonen. Voor arm en rijk. Voor hoog- en laagopgeleiden Als zout en licht in de samenleving.
Met Christus, die de tussenmuur wegbrak, als het centrum. Joden en heidenen één in Hem!’ Kor Muller is blij met dat gezamenlijk optrekken als kerken: ‘Je moet elkaar zoeken en wel bij het kruis en de Gekruisigde.
Dat lijkt me in deze tijd meer dan ooit nodig. We kunnen ons de luxe van het langs elkaar heen leven en werken niet meer veroorloven.’ En verder is het volgens de predikant van Haarlemmermeer ‘bidden, maar ook nadenken over wat in deze (paarse) tijd onze roeping en onze strategie heeft te zijn.’
Schilderswijk
Ds. Peter Strating, die woont en werkt in de Haagse Schilderswijk, preekte ondanks de schokkende uitslagen toch – zoals voorgenomen – over de bekering van Lydia (Handelingen 16).
Hij gaf de Havenkerk mee dat er in de tijd van Lydia geen regering was die luisterde naar God. Strating: ‘De heilige Geest heeft in het boek Handelingen geen aandacht voor de taak en plaats van de overheid, maar wel voor de verbreiding van het evangelie. God verandert de wereld doordat hij mensen (zoals Lydia) verandert. Het relativeert de verkiezingen. Gods werk op aarde gaat door en wij als kerk mogen vrijmoedig daarin onze plaats innemen.
Hoe de overheid er ook uitziet.’
Niet zonder betekenis is dat de Haagse predikant werkt in een bepaald niet-doorsnee NGK: ‘Wat bij mij in de kerk speelt is dat veel mensen blij zijn met de verkiezingsuitslag.
Ik heb begrip voor Schilderswijkers die op Wilders stemmen. Dat begrip heb ik niet voor angstige mensen op de Veluwe, die nog nooit voor kankerhollander zijn uitgemaakt of door frauderende Marokkanen bedrogen zijn (ik spreek wel uit eigen ervaring).
Goedwillende keurige mensen in de Schilderswijk verlangen naar een harde hand. Het gaat ze niet om hekel aan buitenlanders of moslims, maar om orde.’ Peter Strating trekt in de allochtone wijk zijn eigen spoor, persoonlijk en gemeentelijk: ‘Ik zie het als mijn taak en de taak van de kerk om op vriendelijke wijze om te gaan met de moslims in ons midden. Soms is dat ook nog erg aangenaam. Zo heb ik als enige autochtoon voetbal gekeken in een Turks koffiehuis. In een lollige en ontspannen sfeer waren al deze nieuwe landgenoten voor Oranje en vooral voor Affelay! Voorlopig is voetbal gelukkig sterker dan Wilders.’
Heilige gemeente
Zendeling Bob Wielenga volgt in het (even niet zo) verre Zuid-Afrika met aandacht wat er politiek en kerkelijk gebeurt in Nederland. Hij benadrukte in zijn reactie op de 9e juni het belang van de heilige gemeente: ‘Het zou me niet verbazen als ik over Ezra gepreekt zou hebben na deze verkiezingsuitslag.
De na-exilische gelovigen hadden geen schijn van kans om politiek te overleven in het massieve Perzische rijk, zonder grote concentratie op de heiligheid van de gemeenschap. Wat de toekomst is van de christelijke politiek in Nederland weet ik niet. Maar zelfs als de ruimte voor de missionaire gemeente kleiner wordt in ons land, voor de heilige gemeente is er altijd plaats en toekomst. Misschien moeten we meer werk maken van de apocalyptiek’. En met dat laatste sloot Wielenga zonder het te weten aan bij het verlangen van Egbert Schuurman naar profetische prediking uit een boek als Openbaring (zie Opbouw 2010/13).
Ruimte en vrijheid
Het was boeiend om te zien hoe de predikanten in hun tekstkeus uitwaaierden over Oude en Nieuwe Testament, maar toch dicht bij elkaar zaten in hun afweging van de kansen voor christenen in een minderheidspositie - ‘Met nieuwe uitdagingen en misschien wel een vernieuwing van je geloof en je eigen identiteit’, zo benoemde ds. Ton Vos het. Hij kwam bij de leefregel op zondagmorgen met de positieve insteek uit Jeremia 29: ‘Bidt tot de Heer voor de stad waarheen ik jullie weggevoerd heb en zet je in voor haar bloei, want in de bloei van de stad is ook jullie bloei’.
Vervolgens concentreerde de Asser predikant zich op de tijd van koning Achab (1 Koningen 18). ‘Achab vond dat hij de dienst aan God en de dienst aan de Baäl goed kon combineren en zo werd hij wat je vandaag zou zeggen: een echte bruggenbouwer.
Je weet hoe dat gaat: je kunt in theorie heel zwart-wit denken, maar in de praktijk werkt het toch vaak anders.
En als je vrouw een ander geloof heeft, ja dan ga je er toch heel anders tegenaan kijken. Achab was geen scherpslijper maar gaf ruimte en vrijheid - inclusief denken. Confronterend dat de Bijbel dit optreden scherp veroordeelt!’
Extra inzet
In die regeringskringen leefde een opmerkelijk man: Obadja, een geestverwant van Elia.
Deze Obadja hield wel honderd profeten van Jahweh verborgen en redde zo hun leven. Tegelijk was Obadja een trouw dienaar aan het hof van Achab.
Ds. Vos trok de lijnen als volgt door: ‘Ik denk dat we ons als gelovigen niet terug moeten trekken uit deze wereld, maar dat we midden in deze wereldinclusief allerlei onchristelijke ideeën, waarden en doelen - onze posten mogen innemen. Ja, dan kun je als christen lid zijn van een niet-christelijke partij en daar je werk doen als je vooral maar een knecht van God blijft en een discipel van Jezus.
Dat betekent wel dat je je extra moet inzetten om het geloof in God en het volgeling zijn van Jezus te bewaren.
Zodat je als zout niet je kracht verliest.’
Vervreemding
Ds. Jan Mudde begon zijn preek in de Haarlemse Wilhelminakerk met de vraag of men herkent dat je soms een gevoel van vervreemding krijgt als je de ontwikkelingen in onze samenleving ziet. Die herkenning bleek er in ruime mate te zijn. Naast de verkiezingsuitslag werden het materialisme, het hedonisme en de verseksualisering van onze samenleving genoemd.
Vervolgens kwam aan de orde hoe je je als rechtvaardige opstelt tegenover en in een samenleving als de onze.
Mudde oriënteerde zich hierbij op Psalm 37.
Die tekent een samenleving die in nog veel sterker mate door het onrecht beheerst werd dan de onze. De psalm bezweert de rechtvaardige allereerst dat onrecht niet te veel eer te geven: ‘Wees niet jaloers op mensen zonder God, maar wordt ook geen negatieveling die vanwege de normloosheid verbitterd en verzuurd door het levengaat.’
Op je post
Ook de Haarlemse predikant deed een sterk appèl op ieders persoonlijke verantwoordelijkheid: ‘Zeker, je voelt je soms diep vervreemd van deze samenleving om wat mensen God en elkaar aandoen. Maar neem geen antihouding aan. De toonhoogte van Psalm 37:1-11 is namelijk een heel lichtvoetige. Omdat de psalm door de ogen van God naar het kwaad kijkt, wordt dat in zijn ware proporties gezien.
Deze wereld is en blijft Gods wereld. Vertrouw daarop en verheug je daarin. Trek je daarom niet terug op je eiland, maar blijf blijmoedig op je post. Doe wat je hand vindt om te doen: ontspannen, verwachtingsvol.
Want de brutalen mogen dan de halve wereld hebben, zachtmoedige mensen zullen eens de hele aarde beërven!’
Sociaal programma
In Maastricht werd op zondag de 13e een radio-opname gemaakte voor een dienst, die pas begin augustus zal worden uitgezonden. Dat beperkte ds. Richard Vervoorn aanzienlijk in zijn reactie op de actualiteit. Maar anders had de tekst (Psalm 146) genoeg stof geboden om daarbij aan te haken. Zoals het derde vers - ‘vertrouw niet op mensen met macht’ – denkend aan de macht van de kiezer of de democratie. En verder vooral het lange slot van de psalm, een sociaal programma gemaakt met het oog op de gebrokenheid en de kwetsbaarheid van het bestaan. In dit leven blijft hoop vaak hoop en dat kan ons ontmoedigen. Maar deze God is een God van eeuwigheid en als het Koninkrijk van God de Vader zich volkomen realiseert, dan zal blijken dat Hij al zijn beloften heeft waargemaakt en dat er terecht van Hem gezegd wordt: ‘Hij die trouw is tot in eeuwigheid.’
Zo geeft dit lied perspectief.
Vervoorn: ‘Daar doe ik het maar mee.
Ook voor deze tijd. Hoe dramatisch de uitslag ook is. Het werkt wel relativerend. En met vernieuwd elan gaan we weer verder. Misschien rekenden we ons rijker door te vertrouwen in de politiek. Maar uiteindelijk word je dan teruggeworpen.
Niet op jezelf maar op de God van Jakob. Die valt ook niet om na drie of vier jaar: De Heer is koning tot in eeuwigheid. Dat is mijn God, dat is Hij van geslacht tot geslacht.’
Drs. Freddy Gerkema is predikant van de NGK Amersfoort-Noord en lid van de redactie van Opbouw.