Terloops
1991-07-19
De slag bij Bloedrivier- Jaargang 35
- nummer 15
Toen ik als jongen de boeken van Penning over de boeren en de boerenoorlog in Zuid-Afrika las, koos ik zonder meer partij voor de boeren. Later ben ik wat vraagtekens gaan zetten en de laatste maanden zijn er enkele vraagtekens bijgekomen.
Toen in 1835de grote trek van de boeren van de Kaap naar het Noorden begon - het 'waarom' en 'waardoor' laten we nu maar even zitten - zagen velen Natal, het land van de Zoeloes, als het beloofde land.
In de Kaapprovincie moesten de voortrekkers steeds meer land afgeven aan o.a. de hottentotten en zo trokken ze dus naar het Noorden.
In Natal was ongeveer 18·20 de Zoeloekoning Tsjaka aan het bewind. Hij veroverde het gebied op een aantal daar wonende stammen en voerde een echt schrikbewind. In 1832 werd Dingaan leider van de Zoeloes in Natal.
Met hem kregen de boeren te maken, toen ze in 1837 in het Noorden van Natal aankwamen. De boerenleider Retief werd tijdens een onderhandelingsbezoek aan Dingaan vermoord, hetgeen bij de boeren uiteraard in het verkeerde keelgat schoot. Er werd besloten tot een vergeldingsaktie en in verband hiermee werd de volgende gelofte afgelegd:
'Hier staan ons voor die Heilige God van hemel en aarde om 'n gelofte aan Hom te doen, dat, as Hy ons sal beskerm en ons vyand in ons hand sal gee, ons die dag en datum elke jaar as 'n dankdag soos 'n Sabbat sal deurbring, en dat ons 'n huis tot Sy eer sal oprig waar dit Hom behaag, en dat ons ook aan ons kinders sal sê dat hulle met ons daarin moet deel tot nagedagtenis ook vir die opkomende geslagte.
Want die eer van Sy naam sal verheerlik word deur die roem en die eer van oorwinning aan Hom te gee.'
Op 16 december vond de confrontatie met de Zoeloes plaats. Tegenover 600 boeren stonden 12000Zoeloes. De slag werd door de trekkers gewonnen, er werden 3000 Zoeloes gedood, terwijl onder de boeren slechts 3 gewonden waren.
De slag vond plaats in de buurt van het zendingsdistrict - de naam Nqutu wordt in dit verband genoemd - bij de Ncomerivier, die daarna bekend werd als Bloedrivier.
Een museum herinnert aan de slag bij Bloedrivier.
Over de gelofte is in de loop der tijd heel wat te doen geweest. Er is verwezen naar Psalm 105: 4, waar staat, dat God het land van de heidenen aan Zijn volk heeft gegeven. Veel boeren zagen zich als het volk van God, aan wie het land door God was beloofd. Ze beriepen zich op Gods belofte voor Israël.
De boeren waren er onder leiding van Pretorius van overtuigd, dat de slag alleen met Gods hulp kon worden gewonnen. De geestelijk leider, dominee Sarel Cilliers, schreef in zijn dagboek, dat ze het voorbeeld van de heiligen wilden volgen om een gelofte aan God te doen teneinde zó zich van Gods bijstand te kunnen verzekeren.
Ze verwezen hierbij o.a. naar Psalm 38: 12-16 en Richteren 6: 1-14 (de geschiedenis van Gideon).
In een brochure uit 1983 wordt onder meer gesteld, dat God door de overwinning bij Bloedrivier 'ons voorgeslacht en ons' in een verbond heeft opgenomen. De gelofte moet ook nu nog worden onderhouden op grond van het vijfde gebod.
De gelofte was, zoals iemand schreef, een door God ingegeven daad, die belangrijke gevolgen heeft gehad voor het land, omdat zó de weg werd vrijgemaakt voor kerstening en beschaving.
Ook voor de zwarte bevolking had de gelofte veel heil tot gevolg, het kwaad werd op die manier vergolden met goed.
Het zal duidelijk zijn, dat ik wel bedenkingen heb tegen deze wijze van spreken.
Ook over de geschiedenis van de boeren in Zuid-Afrika is veel te zeggen, veel goeds, maar ook veel kwaads. Teveel heeft men zich vereenzelvigd met het volk Israël en vanuit die positie beslissingen genomen en conclusies getrokken.
Belangrijk is o.a., dat het christendom onder de zwarten wortel heeft geschoten, met alle tegenvallers die er van tijd tot tijd zijn.
VERBETERING:
In het vorige stukje werd, in verband met de classisvergadering in Richmond gesproken over vroegere classisvergaderingen, die niet zo prettig waren. Ik schreef over 'ruim 20 jaar geleden', maar bij het drukken werd er 'ruim 2 jaar geleden' van gemaakt.