Persschouw
1991-08-16
Reaktie op de preek- Jaargang 35
- nummer 17
Méér dan enig ander volk zijn de Nederlanders vlijtig in kerkbezoek en tuk op preken. Het is zelfs zo sterk, dat in menig reisgidsje naast klompen, kaas en krenterigheid de massale kerkgang als een Hollandse specialiteit staat beschreven. En wat mij betreft, heeft de buitenlandse waarnemer hiermee dubbeldik gelijk. Want je moet ver sjouwen om een land te vinden, waar de geestelijkheid een soortgelijke luisterdichtheid vindt voor de wekelijkse preken!
Maar wie op grond van dit feit meent, dat dan ook elke preek de zanderige bodem van de Nederlandse ziel ten volle bereikt, moet maar eens verder lezen ... Er ging een kerkdienst uit. De voorganger stond in het portaal. Hij schudde welwillend de handen van zijn schapen, die opdromden, om het gebouw zo vlug mogelijk te verlaten.
"Fijne zondag, dominee!" "Insgelijks!"
De groeten waren hartelijk. Maar over de dienst of de preek werd door niemand een opmerking gemaakt. Zo ging het al jaren. En ook deze morgen.
Ofschoon de kansel man een zeer diepe lading wijsheid hedenmorgen in zijn preekbeurt had gedaan. Hij had de laatste tijd Spinoza bestudeerd en wilde zijn gemeente niet zonder enige kennis van deze filosoof door het leven laten gaan!
"Waarom vraagt niemand me ooit eens over de preek na te praten?" had hij eens zijn vrouw gevraagd. "Je zegt elkaar gedag en daarmee is de zaak gedaan!"
"Ach," had zij geantwoord, "een kerkdienst beleven de meesten als een concert. Niemand heeft naderhand de lust om de dirigent over een paar hele of halve noten van de partituur na te vragen. Men wil het gewoon beleven ...
ondergaan!" Het was een antwoord.
Maar nog niet voldoende voor zijn vraag. Daarom stond hij dag-zeggend in de hal zijn kudde aan te staren. Had niemand een opmerking? Zat niemand met een vraag? "Uw preek heeft mij vanmorgen erg aangegrepen?" Een onbekend dametje sprak hem aan. Hij veerde op. Per slot van rekening werd de Heer door zijn eigen volk ook weinig begrepen en moest Hij voor een goed gesprek vaak naar de Samaritanen gaan. Kennelijk moest hij voor een klankbord ook buiten zijn gemeente wezen ...
"Fijn," fluisterde hij haar toe. "Zou het niet leuk zijn als u even wachtte tot de anderen weg zijn. Dan heb ik alle tijd.
Het dametje gehoorzaamde en stelde zich op bij het boekentafeltje van de gemeente tot de laatste kerkganger de deur achter zich had dichtgedaan.
"U zei," polste de dominee, "dat mijn preek u had aangegrepen?" "Ja," zei het grijze gezichtje. "Het kwam doordat u over Spinoza begon te spreken."
"Een interessant man, die Spinoza,"
glunderde de kanselaar, blij iemand te hebben, die iets van zijn diepe belangstelling begreep, "door ons moderne mensen, moest deze wijsgeer méér worden gelezen ..." Het dametje keek de preekheer glazig aan. "Wat bedoelt u? Die moeilijke dingen zijn mij te zwaar!" De dominee kreeg onder zijn toga het schimmelige gevoel het verkeerde spoor te zijn ingegaan. Tastend merkte hij op: "Maar u werd toch door mijn opmerkingen over Spinoza ...?"
Opeens keek het vrouwke hem vertrouwelijk aan en zei: "Ja, want ik heb steeds aan mijn Spinoza moeten denken, terwijl u stond te preken. Het was de liefste kat die ik ooit heb gehad! Hij was nog veel mooier dan zijn moeder.
Die heette Spinet je. Daarom gaven we hem de naam Spinoza. Ja, nu is t'ie dood. Laat eens kijken ..., zes, nee al zeven weken. Uw preek heeft me erg goed gedaan, want Spinoza betekende veel in m'n leven ..."
Later zat de dominee met een knoop van een vraag: waardoor komt een preek bij de mensen aan? Doordat van de kansel op de hoogste waarheden en diepste wijsheden, 6f gewoon maar op Spinoza, de zoon van Spinet je, op de simpele daagse dingen wordt gewezen ...
Bovenstaand artikel is van de hand van drs. A.C. Bronswijk, predikant te Bloemendaal voor het Radio-Evangelisatiewerk (Kerk zonder grenzen), en vond een plaats in zijn rubriek: Alfred in het 'Centraal Weekblad'.
Ja, dat is de beheersende vraag voor elke predikant: Landt mijn preek?
En zo ja, hoe dan? Kritiek is er steeds zowel afbrekend als opbouwend. Het is een bekend patroon de eeuwen door. Het geleverde produkt wordt aan een nadere beschouwing onderworpen.
Dan maakt men er werk van. Maar ook een enkele zin kan inspireren of irriteren. Preken: een gigantisch bedrijf! Als je je niet van hogerhand geroepen wist zou je ervoor terugschrikken.
Wie echter de dingen nuchter leert bekijken zal niet alleen de ernst kennen wanneer hij bepaalde reakties verneemt, maar ook de lach wanneer hij merkt hoe sommige mensen selekt met een naam of uitdrukking aan de haal gaan. Dit is zeker: leder luistert tegen de achtergrond van zijn eigen gevoelsleven en ervaringswereld.
Maar hoe het ook zij, de opdracht blijft: Predik het Woord! En dat Woord doet zijn werk, want het is en blijft het Woord van de Geest!
O. Mooiweer, Enschede.