Veel vraagtekens...
1991-10-11
In 'Opbouw' (1990/1) verscheen een bespreking van 'Kind en Geloof'. In dat boekje (uitgeven door de Hervormd-Gereformeerde Jeugdbond) worden aspekten van de geloofs-opvoeding van kinderen tot 12 jaar besproken.- Jaargang 35
- nummer 21
Gezien de vele vragen die er in de gezinnen leven m.b.t. de opvoeding van oudere kinderen lag het voor de hand dat er een vervolg zou verschijnen. Dat vervolg is er inmiddels, onder de titel 'Als kleintjes groter worden'.
Aan het boekje werkten 6 auteurs mee.
De uitgave werd voorbereid door een werkgroep. Er vonden ook gesprekken met ouders en met jongeren plaats; die gesprekken zijn mede bepalend geworden voor de inhoud. Het betekent dat vragen uit de praktijk een rol meespelen bij de inhoud.
Veel ouders vragen om konkrete antwoorden bij vragen over de opvoeding van hun kinderen. Wie zulke recepten verwacht, komt met dit boekje bedrogen uit. "Moeten we in de opvoeding de veilige weg gaan?" (de kinderen, zoveel mogelijk voorschrijven hoe ze moeten handelen). "Die weg kiezen we niet. Omdat het niet de veilige weg is" (45). Heel duidelijk komt uit het boekje naar voren dat het bij de opvoeding niet in de eerste plaats gaat om de regels, maar om de houding.
Wie zijn we als opvoeders zelf, hoe is onze houding tegenover God, ten opzichte van de kerk, naar anderen toe, naar de opgroeiende kinderen toe?
Juist pubers zijn voor de echtheid van onze houding buitengewoon gevoelig.
Het gaat dus vooral om de houding van de opvoeder. In het boekje komt geen antwoord naar voren op de vraag welke muziek verantwoord is, welke kleding aanvaardbaar, of ouders hun kind toe kunnen staan om op zaterdagavond naar de disco te gaan, naar welke school kinderen moeten, of je op zondag 2 keer naar de kerk moet.
Ds. e.G. Geluk wijst er bv. in het 5e hoofdstuk op dat er achter de vraag over de kerkgang heel andere vragen kunnen liggen en dat we die vragen op moeten zien te sporeri (blz.59 e.v.) Voorzichtig wordt een pleidooi gevoerd voor het meer betrekken van jongeren bij (o.a.) de voorbereiding op een kerkdienst.
Inhoud
Ik loop even in het kort de inhoud van 'Als kleintjes groter worden ...' door.
De eerste twee hoofdstukken behandelen de ontwikkelingen die de puber meemaakt, geplaatst tegen de achtergrond van de snel veranderende samenleving.
Daarna wordt ingegaan op de relatie tussen opvoeder en puber.
Daarbij komt ook de vraag naar voren hoe we op een juiste wijze in kunnen gaan op de vragen die de opgroeiende jongere stelt, zonder daarbij de kommunikatie te blokkeren. Vervolgens komt de relatie tussen de christelijke gemeente en de tiener aan de orde, daarna de school, de ouders en de tiener. In het laatste hoofdstuk wordt geschreven over het verdriet van ouders als kingeren een andere weg gaan.
Veel vragen
Nogmaals: het boekje geeft weinig konkrete handvatten voor ouders. Het zijn juist de opvoeders, die door de auteurs voortdurend bevraagd worden op het 'waarom' van hun handelen. Er staan opvallend veel vraagtekens in het boek. Het past in de lijn die de laatste tijd steeds duidelijker naar voren komt: kinderen moeten weerbaar worden, eigen keuzen kunnen· maken. Dat vraagt om opvoeders die zich bewust zijn van hun eigen keuzen.
Het gaat bij de opvoeding niet in de eerste plaats om het volgen van regels, maar om het leren kennen en liefhebben van God en van daaruit keuzen maken. Regels zonder deze achtergrond houden in een nietchristelijke samenleving nauwelijks meer stand. Daarom moet het kind ook de ruimte krijgen om vragen te kunnen stellen naar het 'waarom' van de regels, naar het 'waarom' van het handelen van de ouders.
Ouders zijn in onze tijd vaak onzeker.
De kans bestaat dat ze daardoor graag duidelijke regels willen hanteren 6f juist geen leiding durven te geven. Wie tussen deze twee opvoedkundige klippen door wil varen, zal zich goed bewust moeten zijn van de vragen waarom het uiteindelijk bij de christelijke opvoeding gaat. lndit boekje worden die vragen ruimschoots aan de orde gesteld. De lezer wordt er zelfs toe uitgedaagd, dankzij de gespreksvragen aan het eind van ieder hoofdstuk. Het zijn vragen die ook best eens op een gesprekskring binnen de gemeente aan de orde gesteld kunnen worden.
Bruikbaar
'Als kleintjes groter worden ...' is een goed hanteerbaar boekje, dat voor de meeste gemeenteleden uitstekend leesbaar zal zijn. Toch kunnen er lezers zijn die eigenlijk vinden dat er weinig nieuws in staat. Je weet het allemaal wel, de auteurs vertellen niets nieuws ... Maar juist als het zo gewoon, zo vanzelfsprekend is, is het toch goed om er eens echt voor te gaan zitten ...
Een belangrijk pastoraal aspekt in het boekje is dat er meerdere malen op wordt gewezen dat de schuldvraag niet zondermeer bij de opvoeders gelegd mag worden als kinderen niet meer naar de kerk gaan.
Uiteraard kan zo'n boekje lang niet volledig zijn. Terecht wordt in de ondertitel gesproken over 'aspekten van de geloofsopvoeding van tieners'.
Jammer is daarom wel dat er geen literatuurlijst in vermeld staat voor degenen die eens wat verder door willen 'studeren' op bepaalde onderwerpen.
Als boekje om de diskussie op gang te helpen, binnen en buiten het gezin, van harte aanbevolen!
Naar aanleiding van: 'Als kleintjes groter worden ...' A.J. Terlouw (eindredaktie), Uitgave: Landelijk Centrum van de Hervormd-Gereformeerde Jeugdbond, Prins Bernhardlaan 1,3722 AE BILTHOVEN, (030)-285402, 80 pagina's, f 8,25 (exclusief porto)