Terloops
1991-11-22
Bohnen op Haïti- Jaargang 35
- nummer 24
In 1914 werd in Susteren (Limburg) Laurens Bohnen geboren. In 1944 werd hij .tot priester gewijd en in 1955 ging hij naar Haïti, dat met de Dominicaanse Republiek één eiland vormt in de Caribische zee. Het doel van pater Bohnen was de armste jeugd van het land te helpen en zo kwam hij in de hoofdstad Port-au-Prince. Dit jaar was hij 36 jaar met dit werk bezig. Zijn arbeidsterrein is de meest ellendige krottenwijk van Port-au-Prince - zelf noemt hij de slums een mestvaalt - en het werken daar heeft hem niet oud gemaakt. Als je hem ziet, schat je hem beslist jonger dan 77 jaar.
Haïti is één van de armste landen op de wereld. In februari 1986 moest de dictator Jean-Claude Duvalier het land verlaten onder druk van de Verenigde Staten, maar de millioenen dollars, die hij in de loop der jaren had weten te vergaren, gingen met hem mee en de bevolking bleef in de grootste armoede achter. Tot februari 1991 veranderde er echter weinig op Haïti. Toen werd de linkse priester Aristide tot president gekozen. Vooral de armsten in het land hebben hem de verkiezingsoverwinning bezorgd en ruim 7 maanden leek het begin van een nieuw tijdperk aangebroken.
In een uitgave van de Stichting Woord & Daad te Gorinchem, die een aantal grote projecten op Haïti verzorgt, staat het volgende (juni 1991): "Een nieuw Haïti waarvan velen dromen en dat hun door de propaganda ook wel is voorgespiegeld, zal er wel nooit komen. Wel mogen we hopen, dat de omstandigheden zo worden, dat niet langer mensen van honger en ellende omkomen, dat men niet langer bedreigd wordt door duistere machten, dat de wreedheden van het Duvalierregime zich niet zullen herhalen."
Op 30 september jl. werd president Aristide verdreven en nam het leger weer de macht in handen. Hoe het verder zal verlopen, weet niemand.
Hoopvol ziet het er in ieder geval niet uit.
Dieuseul
Op 20 augustus gingen m'n vrouwen ik voor twee weken naar Haïti. Voordat iemand zich afvraagt wat we daar te zoeken hadden, vertel ik er even bij, dat we één van onze dochters gingen wegbrengen. Haar man is als arts naar dit land uitgezonden en zij ging er met twee kinderen, waaronder een baby van enkele weken, achteraan .
Op Haïti is God heel dichtbij. Voor het oog in ieder geval. Op de taxi's en bussen (mooie woorden voor gammele voertuigen) staan allerlei spreuken: God is Heer, Genade van God, Jezus redt. De voertuigen zijn volgepropt met mensen en velen van hen zullen het met die leuzen eens zijn.
Want de Haïtianen zijn godsdienstig.
Zondags zijn de kerken vol. De bevolking is in hoofdzaak rooms-katholiek, maar er zijn ook heel wat protestantse kerken in Port-au-Prince. En de bewaker bij de woning van onze kindereneen bewaker is in dergelijke landen heel gewoon - heet Dieuseul, God alleen! Een mooie naam, waar hij ook wel trots op is. Begin dit jaar heeft het Nederlandse Bijbelgenootschap een aktie gehouden voor bijbels naar Haïti.
Dieuseul heeft een bijbel in het Frans en leest daar dagelijks in. Hij vertelde pas begonnen te zijn in het Johannesevangelie en was toen bezig met hoofdstuk 19. Zijn kennis van de Franse taal is erg beperkt en dus gaat het lezen langzaam.
Honger maakt rauwe bonen zoet
Met hulp van een filmploeg van de K.R.O., die op Haïti was in verband met een uitzending op 29 september jl., konden we Pater Bohnen ontmoeten kort voordat hij weer naar Canada vertrok voor een rond- en bedel reis.
Hij vertelde ons, dat hij inmiddels in de slums van Port-au-Prince 175 schooltjes heeft en 5 centrale scholen voor meergevorderden. In totaal zijn er 23.000 leerlingen en ongeveer 800 leerkrachten. De verdreven president Aristide heeft ook nog op een schooltje van pater Bohnen gezeten. Aan het begin van de krottenwijk staat dit op een muur geschreven. De EEG geeft jaarlijks voor een waarde van 1 miljoen dollars aan voedsel. Het uitgangspunt bij dit werk is, dat de kinderen worden opgevoed en gevoed. Elke dag krijgen ze aan het eind van de schooltijd een warme maaltijd: bonen en mais of mais en bonen. Het op deze wijze verzorgen van één kind kost 60 dollars per jaar.
Bonen en mais of omgekeerd.
't Is eenzijdig en elke dag hetzelfde.
Maar. als je niets hebt, geef je daar niet om. Dan ben je blij. Dat geldt voor rauwe bonen en van bonen met mais.
Maar elke dag wordt er met de kinderen gebeden.
Er is weinig perspectief. De helft van de kinderen sterft onder de 5 jaar.
En de meeste mensen worden niet ouder dan 50 jaar.
En toch zie je, als je de mensen in de slums ontmoet - ze leven letterlijk op een mestvaalt - blijde gezichten. Na de coup van enkele weken geleden zullen ze wel wat minder blij zijn geworden.
Hoe kan het?
Er is maar één antwoord: Dieuseul, God alleen.
In de grootste smarten blijven mensenharten in de Heer gerust.
J. Meulink, Enschede
New Age: Bedreiging of uitdaging?
Over vragen die New Age aan de kerken stelt. Een werkboek voor gesprekskringen.
Drs. Jan Minderhoud.
96 blz. uitgev. Merweboek f 13,50.
New Age heeft meer invloed dan menigeen denkt. Helaas is er onthutsend veel onwetendheid. Maar hoe beschrijf je een verschijnsel zoals New Age, dat zo omvangrijk, zo diffuus en zo ongrijpbaar is? Toch wordt in dit boek geprobeerd tot een eerlijke omschrijving te komen, gedacht vanuit een kerkelijke situatie. De bedoeling van dit boek is het te gebruiken voor een kerkelijke bezinning en dan vooral met het oog op gebruik in gesprekskringen. Daarom zijn er vragen en opdrachten toegevoegd, die uitnodigen tot een verdere gedachtenwisseling en tot bijbelstudie.
Er is gekozen voor een uitvoerige bezinning vanuit de bijbel, omdat alleen in de Schrift de grondlijnen voor het christelijk geloof gegeven zijn. Uitgangspunt hierbij is "Beproeft de geesten of zij uit God zijn". Ander uitgangspunt is de overtuiging van de schrijver, dat New Age wel eens blinde vlekken in kerk en samenleving zou kunnen blootleggen.
Hij probeert deze blinde vlekken op te sporen. De schrijver laat zien, dat New Age geen afgebakende beweging is, het is een teken van onbehagen met de maatschappij van nu, een reactie op een verzakelijkte samenleving, waarin een economisch vooruitgangsgeloof nog steeds toonaangevend is. Het is ook, zo meent de schrijver, een tegenreactie op een kerk en christendom, die voor veel mensen geen uitweg uit de impasse van onze westerse cultuur kunnen bieden.
Als bronnen voor New Age wijst hij aan:
1. Oosterse godsdiensten, zoals het Hindoeïsme, het Boeddhisme en het Chinese Confucianisme en het Tatoïsme.
2. De mystieke (en ook gnostieke) onderstromen van het Jodendom, de Islam en het Christendom.
3. De voor-christelijke religies van Europa en Noord-Amerika.
4. De humanistische psychologie met mensen als Jung.
5. Het occulte of paranormale bereik: de aandacht voor astrologie, spiritisme, magnetisme, pendelen, wichelroelopen enz.
New Age loopt sterk gevaar de ogen te sluiten voor het kwade om ons en in de mens zelf. Op de weg van zelfontplooiing kan de mens met de diepere oorsprong van zichzelf, dat is met de goddelijke kern van zichzelf, in contact komen. De mens is zelf een stukje God.
Jezus de Christus is wel de grote Meester, maar deze Christus kun je evengoed in Boeddha of in welke verlichte figuur ook tegenkomen. De grenzen tussen God en mens, tussen Schepper en schepsel worden in verregaande mate uitgewist.
Ook de reïncarnatiegedachte, waarvoor onlangs de radio-pastor van de IKON, ds. Hans Stolp, zich uitsprak wordt behandeld. Eén enkel mensenleven is meestal niet voldoende om de hemelse werkelijkheid binnen te gaan. Daarvoor zijn meerdere levens nodig. Ook het denken van reïncarnatie is ten diepste een vorm van zelfverwerkelijking en zelfverlossing. Het is ten diepste genade-loos zo merkt de schr. terecht op.
Ook het occultisme, de aandacht voor de verborgen werkelijkheid, paranormale begaafdheden, contacten met buitenaardse wezens en geesten spelen bij New Age een rol.
Duidelijk komt dat o.m. uit bij Zohra Bertrand, waarover de laatste tijd nog al eens in de kranten melding werd gemaakt. Zo heeft zij zich laatst laten horen bij een publieke dialoog met vertegenwoordigers van kerken. God wordt door haar gezien als een ortpersoonlijke kracht, de goddelijke energie, die in ieder mens en door de hele schepping heenwerkt.
Bertrand zegt van zichzelf, dat ze als medium in een grote eenheid staat met de geestelijke hiërarchie. Met die meesters van liefde en wijsheid waar Christus het hoofd en de leider van is.
Zij heeft veel meesters, zoals Christus, Hazray Inayat Khan en EI Morya. Na eeuwen van geestelijke onvrijheid kan de mens nu zover komen dat hij gods beeld en gelijkenis in zichzelf tot werkelijkheid kan maken. Hier is dus duidelijk sprake van een ander evangelie.
New Age mag dan wel de bijbel gebruiken, maar het gebeurt zeer selectief. Je neemt wat je bevalt. Losse teksten, optimistisch mensbeeld, zelfverlossing, zelfverwerkel ijki ng.
In 90 pagina's horen we zeer veel over New Age. Hoewel de schrijver zich erop toegelegd heeft zo duidelijk te schrijven, dat dit geschrift als werkboek voor gesprekskringen te gebruiken is, vereist het toch wel enige inspanning het alles te volgen. Een recensent concludeerde, dat dit boek een eenvoudige gids is tegen het kritiekloos aanvaarden van allerlei moderne verschijnselen.
Maar zo eenvoudig is het boek toch niet geworden, omdat de materie vrij lastig is. New Age is breed vertakt. Het werkboek zou dan ook uitgebreider moeten zijn.
Dit betekent niet, dat er niet veel uit te leren is. Wanneer men zich wat inspanning wil getroosten krijgt men wel een behoorlijk inzicht in deze ernstige bedreiging van het christelijk geloof.
Tenslotte nog een kritische opmerking.
In het voorwoord wordt gezegd, dat New Age wel eens blinde vlekken in kerk en samenleving zou kunnen blootleggen.
Nu, daar is mij niet veel van gebleken. Een voorbeeld. Bij New Age wordt gedanst tot eer van zichzelf, in verbondenheid met Moeder Aarde. In de gemeente van Jezus Christus kan ook worden gedanst, al komt dat maar incidenteel voor. Maar dan "tot eer van God, onze Schepper en Vader". Maar dat kunnen we toch uit de Bijbel leren en hebben we het voorbeeld van New Age niet nodig - Denk aan David, die voor de ark danste. In zwarte kerken wordt trouwens ook wel gedanst.
Ik kan dit boek zeer aanbevelen aan ieder, die zich echt wil verdiepen in de steeds meer om zich heengrijpende, gevaarlijke beweging New Age.