Contact met de doden (?)
2010-10-29
Tegenover me, in de spreekkamer van de gevangenis, zit een man. Zitten valt hem zwaar. ‘Gelukkig heb ik veel steun van mijn vader.’ zegt hij. ‘Komt je vader op bezoek, bel je hem?’ vraag ik. Hij kijkt me even zwijgend aan. Dan zegt hij aarzelend: ‘Mijn vader is al twee jaar dood. Maar u gelooft toch ook?’ ‘Oké,’ zeg ik, ‘ik begreep het verkeerd, leg eens uit.’ De man begint te vertellen over zijn vader die bij hem op cel komt. Soms in een droom, soms ook overdag. Plotseling een hand op zijn schouder, een koele bries als het warm is, die nergens vandaan kan komen in de gesloten ruimte. Soms een gedachte. Een aanwezigheid. Het komt en het gaat. De man wil graag leren bidden tot zijn vader, zodat hij er meer grip op krijgt. Zijn het fantasieën van een mens onder druk?- Jaargang 54
- nummer 21
Hij blijkt niet de enige die contact heeft met een overledene. Ik hoor er vaker over, ook bij jongeren. De doden zijn niet dood in hun beleving.
Ze komen troosten en bewaken. En soms komen ze spoken en bang maken. Regelmatig vertellen de meisjes die ‘gesloten zitten’ me, dat er bij hen thuis een poging werd gedaan om een overledene op te roepen, wat uitliep op een drama. En altijd is het refrein: ‘We geloofden er niet eens in, en ineens…’
Het lijkt Afrika wel. Daar leeft vrijwel iedereen met de ‘levende doden’. Er zijn vaste manieren om met hen om te gaan zodat ze niet bedreigend worden. Het experimenteren met de geestenwereld, zoals dat onder ons gebeurt, zou voor de meeste Afrikanen net zo onbegrijpelijk zijn als voor ons het verhaal van een Afrikaan die een natte deken over een elektriciteitskabel hangt, niet wetend of er wel of geen stroom op staat.
Nou weet ik erg veel níet over de doden. Maar er zijn dingen die ik wél weet. Jezus heeft de sleutels van het dodenrijk veroverd op de duivel.
Het is niet de bedoeling dat wij Hem voorbijgaan en ons bemoeien met de doden. Het is zelfs gevaarlijk. Je weet niet wat je in huis haalt als je dat achter Jezus’ rug om. De Bijbel is er duidelijk over. Je weet ook niet of je echt contact krijgt met je gestorven vader of met een demon die zich voordoet als je gestorven vader. Als je er achter komt dat het niet goed is, is de geest vaak al uit de fles. Ik ben ervan overtuigd dat ook mensen in onze omgeving, tot in de kerk toe, ervaringen hebben met de geestenwereld. Hoe praten we daar over? Of zwijgen we en gaat het zo een heel eigen leven leiden? Ik doe een poging.
Een meisje in de jeugdinrichting vertelt dat haar moeder is overleden. Ze had altijd ruzie met haar moeder en ze wil het zo graag goed maken. Ze vraagt of ik weet hoe ze contact kan maken. ‘We kunnen het aan Jezus vragen.’ zeg ik. Ze schrijft een brief en leest die samen met mij in gebed aan Jezus. We vragen of Hij het door wil geven. Wetend hoe graag de Heer verzoening brengt, denk ik dat Hij dat zal doen als het kan. Zo zeg ik het ook tegen het meisje: het is geen magie. Jezus is ook hier de Weg, en Hij is niet te manipuleren.
Kan ze nu ook wat terug verwachten? Ze vertelt me over haar onvoorspelbare moeder met een zware persoonlijkheidsstoornis. ‘Als ze nu bij God is, denk je dat ze die stoornis dan nog heeft?’ vraag ik. ‘En hoe zal ze dan zijn en naar jou kijken als ze met God “meekijkt”?’ Het meisje beschrijft haar moeder hoe ze zal zijn als ze bij Jezus is. Het is een ontroerend proces. Opeens hoeft ze niet zo nodig meer wat met moeder. ‘Ze heeft ook zoveel zorgen om mij gehad. Als ze nou gelukkig is, dominee, dan hoeft ze ook niet meer te weten hoe het nu met mij is toch?’
Ik leef in een vreemde wereld bij justitie, maar ook in de kerk en zeker bij de nieuwgelovigen horen we dit soort verhalen. De kerken lopen leeg, de primitieve religies komen terug. In Afrika begint de kerk te leren dat je iets moet met het geloof in ‘levende doden’. Anders wordt er in de kerk niet over gepraat, terwijl men ondertussen toverdokters raadpleegt en gehoorzaamt. Wie heeft er werkelijk wat te zeggen over leven na de dood? Laten we niet naïef zijn en niet bang en zoeken naar antwoorden bij Hem.
Ds. Jeannette Westerkamp is parttime justitiepredikant namens de NGK Houten.