Liefde daalde neer
1990-03-02
Als we nog even verder mogen gaan met Keltische liederen? Dan komen we vandaag aan het bekende kerstlied 'Love came down at Christmas'.- Jaargang 34
- nummer 5
Een heerlijk lied, door jong en oud meegezongen.
De 3 coupletten hebben niet een bepaald refrein, maar worden toch verbonden door eenzelfde gedachte: het teken, het symbool. Eerst het Goddelijke teken bij Christus,' geboorte: de ster van Bethlehem en de engelenzang. Dande vraag: welk teken is ons antwoord op Gods, boodschap? En eindelijk: onze liefde tot God en al zijn mensen is ons teken. '
Hier zit iets in van de Keltische triade; de driedelige spreuk, zou men kunnen zeggen. Die spreuk bestaat uit een these, een antithese en een synthese: anders gezegd: een stelling, een tegen-stelling en een conclusie. De achtergrondgedachte van de Kelt is namelijk altijd de Goddelijke drie-eenheid, die hem van de grootste waarde is. Een 'teken' op zichzelf.
Hier volgen tekst en vertaling.
1. Lovè came down at Christmas,
Love all lovely, Love Divine;
Love was born at Christmas,
Star and angels gave the sign.
2. Worship we the Godhead,
Love Incarnate, Love Divlne; -,
Worship we our Jesus:
But werewith for sacred sign?
3. Love shall be our token,
Love be yours and love be mine,
Love to God and all men,
Love for plea and gift and sign.
1. Liefde kwam neer met kerstfeest,
liefelijke liefde, Goddelijke liefde;
Liefde werd geboren met kerstfeest,
ster en enqelen waren de tekenen.
2. Laten wij eren de Drie-enige God,
vleesgeworden liefde, Goddelijke
Liefde;
laten wij onze Jezus aanbidden,
maar hoe geven wij het heilig teken?
3. De liefde moet ons teken zijn,
jouw liefde en mijn liefde,
liefde tot God en alle mensen,
liefde ons motief en geschenk en
teken.
Dit lied, afkomstig van Chriátina Georgina Rossetti (1830-1-894)is een van de bekendste kerstliederen.
Zoals u zult weten heeft de Duitse vorst Albert, gemaal van koningin Victoria, in de vorige eeuw invloed op het Britse volk gehad. Niet alleen het gouden of zilveren monogramstempeltje, opgehangen aan de horlogeketting (dat hier nog altijd een Albert genoemd wordt), is door: hem geïmporteerd; ook het gebruik van de kerstboom en het zingen van kerstliederen thuis, op vergaderingen, in de kerk, bizonder in de kerstnacht.
Vandaar ook een behoorlijk aantai Duitsè Weihnaèhtslieder in het Britse repertoire.
Van oude tijden af kende Groot-Brittannië de zogenaamde Carols, gezongen kerstver:tellingen. Maar deze bleven in familie- en kerkelijke kring. De invoering van Duitse en andere kerstliedjes, soms onbenullig van inhoud, kwam in hoofdzaak van prins Albert. Sedertdien is het kerstrepertoire ook door de middenstand' geannexeerd: u hoort dewinkelstraten wekenlang gevuld met kerstliederen.
De melodie
Als bij de vorige 2 liederen is ook deze rnetodle gebonden aan slechts vijf tonen. Het zijn opnieuw de 5 , zwarte toetsen .van ons klavier, indien we een' halve toon hoger spelen dan genoteerd staat. Tot nu toe noemden we deze 5 tonen: do - refa - sol - la en daar is niets teg,en want de solmisatie (het do-re-misysteem) is universeel en op elke toonhoogte toepasselijk.
Maar wanneer we uitgaan van ons moderne muzikaal begrip, en opmerken dat dit lied, evenals de beide vorige, op f eindigt, zouden we geneigd zijn die f als grondtoon, dus als do te aanvaarden. Daar is niets tegen. We kunnen de vijf zwarte toetsen met evenveel recht noemen: sol - la - do - re ~ mi. En als we vinden dat een lied, in de toonaard f genoteerd, toch eigenlijk een mol moet aangeven, kunnen we die mol rustig toevoegen; de melodie wordt er niet anders van, want die mol komt nimmer tot zijn recht. Althans niet tot zijn recht in de melodie - wel in de begeleiding. En (laten we een stapje verder gaan) .als we aan sommige psatrnwllzen denken, bijvoorbeeld psalm 116, die twéé mollen aan de kantlijn plaatst - dan kunnen we deze melodie ook met 2 moUen versieren; ze wordt er niet anders van.
Deze constatering is niet bedoeld om de zaak ingewikkeld te maken. Is alleen bedoeld om u nader bekend te maken met de vijftonige of pentatonische toonladder, die alle materiaalleverde voor de psalmwijzen, vanaf de tocht door de woestijn tot de ontwikkelingen in het latere Griekenland, verbeterd in Rome door 'paus' Gregorius I, naar wie het Gregoriaans is genoemd. Want - we herhalen het - deze vijftonige reeks levert het materiaal voor al onze hedendaagse psalmwijzen, en die zijn toch de moeite waard?
U vraagt naar de herkomst van deze melodie. Ze heet 'Gartan', is uit Ierland afkomstig en vermoedelijk eeuwen oud.