Angstdromen en visioenen
1990-04-27
Goed dan, nog eenmaal over dromen en verwante verschijnselen.- Jaargang 34
- nummer 9
Het is geen uitputtend betoog - liever een poging om elkaar wat meer bewust te maken van de 'schaduwzijde van het leven'. Wat dat inhoudt?
Wel, denk aan de schaduwzijde van de maan: een deel van ons leven is zonneklaar - een ander deel is duister, vaak zelfs voor onszelf onzichtbaar.
Bij 'duister' denken we gauw aan de vorst der duisternis. Inderdaad is de Satan zo genoemd en we kennen zijn 'werken der duisternis'. Maar wat voor de een (nog) duister is, kan voor de ander zonneklaar zijn; zonder dat de Satan een engel des lichts is geworden. Anders gezegd: wat we niet begrijpen, wat voor ons duister is, behoeft niet tot het 'rijk der duisternis' te behoren! Paulus spreekt van een 'zien als in een spiegel van een duistere rede', 1 Cor. 13:12, dat eenmaal zal overgaan in een volledig kennen en herkennen.
En elders: dat wat duister is aan het licht zal worden gebracht, 1 Cor. 4:5.
Welnu. Occult betekent zoals we nu weten: wat duister is, wat bedekt is.
Is het duister eenmaal aan het licht gebracht, is het bedekte ontdekt, dan is hét niet langer occult. Dan blijkt wel of het goed of kwaad is.
Angstdromen
Zo zit dat met de angstdroom, de zoqenaamde nachtmerrie. Het woord kan komen van het Engelse nightmare, nachtelijke tijding. Maar ook wordt 'maar' als vrouwelijk paard, merrie, gezien, door beeldende kunstenaars bijvoorbeeld. In de zuidelijke Nederlanden zegt men 'van de maar bereden te zijn', als men een beklemmende angstdroom gehad heeft.
Vroeger werd een angstdroom of nachtmerrie toegeschreven aan uitwendige oorzaken: betovering, of demonische invloeden of vergiftiging.
Jeroen Bosch heeft tal van geschilderde taferelen nagelaten, van onbegrijpelijke wreedheden, slechtheid en afgrijselijke situaties.
Hiermee sprak hij zijn mensen aan: ze herkenden hun beklemmende angsten,onzekerheden, hongersnoden, epidemieën en oorlogswreedheden.
Vandaag worden de oorzaken van angstdromen inwendig gezocht: in een verdrongen geheim, gefrustreerde behoeften, verzwegen misdaad of verborgen zonden. Iemand die nachtmerries krijgt zal wellicht goed doen er met een psycholoog over te spreken - opdat hij inzicht krijgt in wat eraan schort. Dikwijls is het herkennen van de oorzaken de helft van de genezing. "Belijdt elkander uw misdaden", zegt Jacobus.
Maar inderdaad kan een nachtmerrie van buitenaf komen; niet uit eigen onderbewustzijn maar van vreemde invloeden afkomstig zijn.
Een voorbeeld?
Jaren geleden logeerde mijn Vrouw in een kamer, die gewoonlijk door een andere dame werd gebruikt. Die andere dame - zeiden de benedenburen - kon dikwijls 's nachts kreunen, steunen en jammeren. Mijn Vrouw, hieraan niet denkende, ging te bed en sliep de slaap des oprechten.
Maar.midden in de nacht werd ze wakker, omdat een zware last op haar lichaam drukte. Ze was bewegingloos aan haar bed genageld, hoewel ze poogde overeind te komen.
Het zware gewicht bleef op haar rusten tot ze ging bidden om hulp. Daarop verdween geleidelijk het adembenemende gewicht van haar. Ze bleef nog lang wakker en nam zich voor nooit weer daar te logeren.
Wat is het geweest? Daar zijn theorieën over, want dit geval staat zeker niet alleen. De parapsychologie (para betekent: naast; deze wetenschap ligt dus naast de algemene psyçhologie; zoals para-normale verschijnselen naast de normale verschijnselen liggen) de parapsychologie onderscheidt hier persoonlijke en plaatselijke spookverschijnselen.
Hoewel de dame in kwestie afwezig was en de theorie van een persoonlijk spookverschijnsel zwak komt te staan, vermoeden wij toch dat het nare verschijnsel met de gewone bewoonster verbonden was.
Maar nu raken wij aan de terreinen van spiritisme en demonie, die wij tot elke prijs willen vermijden.
Slechts een raad is hier op zijn plaats: roept Hem aan ten dage van zulke benauwdheid en Hij zal u uitredden.
Want" Gij moogt schuilen bij de Heer, geen kwaad bedreigt uw woning: gij hebt tot schild en tegenweer de allerhoogste Koning. Hij gaf zijn engelen bevel dat u geen ding zou schaden; zij zullen u naar Gods bestel behoeden op uw paden", Psalm 91:5.
De dichter Josef von Eichendorff zei het op zijn manier: "Niets lijkt in de nacht zo duister, of de morgen maakt het goed".
Visioenen
Een visioen - een innerlijk gezicht, het zien van zaken of personen, die op natuurlijke wijze niet waarneembaar zijn, zegt Van Dale - komt vele malen in de bijbel voor. We zijn er door de Bijbel zo mee vertrouwd, dat vaak gemeend wordt dat nietnatuurlijk alleen boven-natuurlijk kan betekenen. Maar boven de natuur staat alleen God de Heer, de schepper van hemel en aarde. Geen enkel schepsel of verschijnsel is boven-natuurlijk, tenzij door God zelf gezonden. Alles wat tot de schepping behoort (de zienlijke en onzienlijke dingen, zegt de belijdenis) is onderworpen aan Gods wetten. Met name de onzienlijke - de dingen die niet zintuigelijk waarneembaar zijn.
En die zijn er zoveel, dat er boeken mee gevuld werden!
Goddelijke visioenen kennen we bijvoorbeeld van de nachtgezichten van Zacharia, de visioenen van Daniël, de openbaringen aan Johannes.
Daarin spreekt de Heere tot de mens.
Een visioen is echter een verschijnsel, dat ook zonder de aparte lading van Gods Geest zijn weg onder de mensen vindt. Het grenst aan de droom en zou dagdroom kunnen heten, als daar niet iets anders reeds mee wordt bedoeld. Een chemicus bijvoorbeeld, die lange tijd zocht naar de mogelijkheid van een molecuul, bestaande uit 3 eenwaardige atomen die samen een stabiele eenheid vormen, 'zag' plotseling, zittende in een omnibus te Parijs (?), het visioen van drie slangen-, die elkaars staart met de bek vasthielden en een hechte cirkel vormden.
Zijn formule was gevonden!
Uit de litteratuur zijn meer visioenen bekend. We kunnen dus niet categorisch zeggen dat een visioen - innerlijk gezicht, dagdroom of helderziende intuïtie - Gods boodschappen moet bevatten. Een voorbeeld uit het ongerijmde. Toen destijds bezwaren rezen tegen hoogkerkelijke procedures en uitspraken, zei een kerkelijk hoogleraar berispend: vroeger sprak men van een 'heilige synode'! Een gevat predikant antwoordde: de heiligheid van een synode is pas uit haar daden en uitspraken vast te stellen. - In deze geest zouden we willen zeggen: of een visioen aanvaardbaar of verwerpelijk is, daarover moet het christelijk oordeel gaan. Een vooroordeel zou onchristelijk zijn. En nooit kunnen we zeggen dat een visioen pas visioen is, wanneer het op het niveau van Zacharia's nachtgezichten staat.
"De visioenen", zegt Antoine Rivarol (1753-1801), "hebben een gelukkig instinct: zij komen alleen tot hen, die er aan moeten geloven". Dat is afstandelijk, zo niet cynisch gezegd.
Waarheid is echter, dat niet elk persoon een gevoelige ontvanger is van bovenzinnelijke gegevens - maar dat een sobere, reine en beheerste levenswijs de dispositie vergroot. En dat hij of zij die de boodschappen niet kan of wil ontvangen, zijn antenne op golflengte nul afstemt.
Recente angstdroom
Zo ver gekomen met dit artikel had ik een angstdroom, die ik u niet wil onthouden. Het was tegen de morgen - een moment waarop belangrijke dromen willen komen. Ik zag een man met een herdershond. Jagers zeggen: zo hond zo baas, zo baas zo hond. Ieder mens zoekt de soort hond, die bij hem, bij zijn aard past. Een Duitse herder nu kan onbetrouwbaar zijn, wellicht was zijn eigenaar dat ook. In elk geval deed de hond niet zoals de baas van hem verwachtte: hij scheen straf te hebben verdiend.
Ik zag de man zijn hond aan een tafel vastbinden, langzaam en nauwkeurig.
Hij legde een leren riem om de kop van het dier en snoerde de riem toen zo aan, dat de onderkaak van de hond aan de tafel geklemd werd. Daarop nam hij een grotere riem en (ik kon mijn ogen niet geloven!) hief die op en liet hem met alle kracht op de snuit van zijn hond neerkomen. Zo maar op de neus, het teerste deel van een machtig sterke hond.
Het ging me door alles heen, u niet?
Ik keerde me in afschuw om van de bruut en werd in tranen wakker, ontdaan van wat ik beleefd had. (Dat past natuurlijk niet voor een man en daarom zocht ik ijverig naar de verklaring.)
Die verklaring vond ik spoedig; hoe verser de droom, hoe beter verstaanbaar.
Deskundigen zeggen: niet het beeld is belangrijk, maar de gevoelens die door het beeld opgeroepen worden. Welnu, mijn gevoelens waren deze: wat heeft de mens, onderkoning van Gods schepping, zo gecorrumpeerd, dat hij zich met bruut geweld en list durft vergrijpen aan Gods medeschepselen! Wat is de mens diep gezonken, om de schepping, die door hem bewaard zou moeten worden, kapot te slaan!
Pascal, de man van de 'Gedachten', laat een kind zeggen: die hond is van mij - waarop een ander zegt: dat plekje van de maan is van mij ... Men hoeft geen lid van Green Peace te zijn, om de nachtmerrie van de natuurvernieling te ondergaan.
Misschien komen we straks wel eens op die 'occulte' verschijnselen terug; laten we nu eerst weer aandacht geven aan het kerklied, de troon Gods, Ps. 22.