Hij vindt geen hulp bij God
1990-07-06
De genadige naaste?- Jaargang 34
- nummer 14
't Is alweer lang geleden dat een engelse bisschop schreef: "Vroeger zocht je een genadige God, nu zoek je een genadige naaste." Wat is dat anders dan droevige, zelfgekozen armoe? Ben je niet ongelukkig als je overgeleverd bent aan genadige naasten?
Dat gaat 'n poosje goed totdat je zo lelijk op de koffie komt, dat je alle vertrouwen in de mensheid verliest.
Gods handen zijn önze handen, wil men dan nog weleens zeggen.
't Zou er slecht voor staan met de wereld, met onszelf, als het zo was!
De stem van de meerderheid?
David had van die 'genadige naasten': "velen zeggen van mij: hij vindt geen hulp bij God". Eigenlijk staat 't in de grondtekst nog wat scherper: "er is voor hem geen hulp bij God".
Grote kans dat daar vrienden van David bij waren ... bij de velen die dat zeiden.
Dan ga je 't toch ook zèlf geloven: "er is geen hulp bij God?"
Dan word je zelf één van de velen.
Hoe vaak zal dat bij een christen bovenkomen? Die gedachte die je als 'n messteek in je hart voelt: er is voor mij geen hulp bij God ...
Wat geeft ruimte?
Dat woord 'hulp' heeft waarschijnlijk oorspronkelijk zoiets betekend als: ruimte.
Ik lees bij een duitse commentator dat Luther heeft gezegd: "De nood is de enge ruimte, die ons bedrukt en treurig maakt, de hulp van God is de wijde ruimte, die ons vrij en vrolijk maakt".
‘s Morgens of 's avonds?
Psalm 3 is de eeuwen door als morgenlied beschouwd. Zo staat 't in onze vertaling (NBG 1951) ook in het opschrift boven de psalm. En dat is begrijpelijk, als je kijkt wat er in vers 6 staat: "Ik legde mij neer en ik sliep; ik ontwaakte ..."
Maar er is ook een vertaling die dit vers zo weergeeft: "Neerleggen mag ik mij, slapen, weer ontwaken"
(Gerhardt-v.d. Zeyde) Dan is de Psalm een avondlied.
Laten we maar zeggen dat 't allebei mogelijk is.
's Avonds kan 't op je afkomen ...
(als de nacht valt, in de beklemmende ban van de duisternis): die vraag van de velen: "Waar is God?"
Tot die velen waartoe je vrienden kunnen behoren ...
En de stem van je eigen twijfel.
't Kan ook gebeuren dat als je 's morgens wakker wordt, terwijl de zon schijnt, dat je dan nog dat gevoel hebt .. Dan is 't wel èrg!
De vraag zonder antwoord?
Zo erg kán 't met een mens zijn. Met een kind van God.
Je eigen twijfels die samenspannen met de spot van ànderen: Er is helemaal geen God die helpt!
Je zult jezelf moeten (zien te) redden.
En als dat niet lukt, dan ben je uitgepraat...
Dat kan allemaal een geweldige verzoeking zijn. Misschien wel 't meest als je jong bent, nog veel zoekend en tastend, met zoveel vragen waarop je ouders je geen antwoord geven en de dominee op catechisatie niet en de ouderlingen op huisbezoek niet. Maar 't kan ook als een donkere dreiging om je heen hangen als je niet zo jong meer bent: de angstige vraag: Is God er wel? En àls Hij er is, is Hij er dan wel voor mij? Is er wel hulp bij God?
Wel ruimte ..? Ook voor mij?
Je zal maar zo'n zoon hebben ...
David is als hij deze psalm dicht op de vlucht voor Absalom. We kennen 't verhaal.
Dat is op zichzelf al zo bitter: je zoon (kind) als tegenstander te hebben.
Je kind dat tegen je in opstand is gekomen.
Je piekert je suf. Wat heb ik verkeerd gedaan?
Nou ja, heel veel. Dat zie je zo wel: zo veel missers in je opvoeding.
Je kunt wel schreeuwen van ellende: Krijg ik dat nu allemaal zo op m'n bord terug?
Dat moet wat geweest zijn voor David!
,,O HERE, hoe talrijk zijn mijn tegenstanders; Velen staan tegen mij op"
... dat daar dan je zoon bij is.
En dat die dan ook nog vooroploopt!
HERE, wat heb ik fout gedaan?
Ach, ik weet 't ook eigenlijk wel: 'k Heb zovéél fout gedaan.
De morgen kan zo onbarmhartig je falen in het licht stellen.
Maar is GOD er dan niet?
Spanning
Geen hulp (ruimte) bij God?
Door heel de Psalm loopt als een rode draad het verzet tegen het ongeloof, tegen die twijfel: "Gij. HERE, zijt een schild dat mij dekt. .. Als ik luide roep tot de HERE, antwoordt Hij mij van zijn heilige berg ... De verlossing is van de HERE".
Is dit een goedkope flutroman?
't Flodderverhaal voor de zomervakantie?
Alles loopt goed af.
En dan hier in de Psalm ook nog in het korte bestek van een 15 regels!
Als je de Psalm goed leest én proeft... dan voel je de spanning die erin zit. Niet de opgeklopte en opgefokte spanning van het verzonnen verhaal.
Nee, de echte spanning van een mens-in-nood. Van een kind van God in nood.
Aan de ene kant dat weten: God de HERE is mijn Beschermer en Helper.
Aan de andere kant: Ja maar, ik mérk niets van Hem...
Hebben de spotters niet gelijk? Heeft de stem binnen in mij niet gelijk: Er is geen hulp bij God?
Bevinding?
Maar dan komt bij David weer machtig de herinnering boven. 'n Stukje ervaring uit het verleden. Zo heb ik Hem toch leren kennen: "een schild dat mij dekt ...". De God die als ik luide tot Hem roep mij antwoordt van zijn heilige berg.
"Ik legde mij neder en sliep; ik ontwaakte, want de HERE schraagt mij".
Zo kent David de HERE toch? Dat wil hij niet kwijt, ondanks al die spottende stemmen. 't Perst hem het gebed naar buiten: "Sta op, HERE, verlos mij. mijn God!"
De stem van het geloof wint 't tenslotte.
"De verlossing is van de HERE."
Geloofszekerheid
'Verlossing': dat is het woord dat terugkomt in de naam Jezus, Davids grote Zoon. Door Hem is er de volle ruimte gekomen.
"Gij hebt al mijn vijanden op de kaak geslagen" - onze grootste vijanden zijn onze zonden en daarachter: de satan en zijn rijk.
De spotters blijven wel. De spot is vandaag de dag zelfs venijniger dan ooit (al heb je wel eens 't idee dat veel spotters hun eigen onzekerheid en twijfel moeten overschreeuwen).
Hoe talrijk zijn mijn tegenstanders ...
'n Mens ('n christen) kan z'n eigen tegen-stander worden.
Grootspraak?
"Ik vrees niet voor tienduizenden van volk"? Is dat geen grootspraak?
Je kunt 't alleen maar zeggen als een kind dat de hand van Vader vasthoudt en dàn niet bang is. Nou ja, ik ben nog zo vaak wél bang.
Binnen in mij woedt zo vaak diezelfde strijd als die van David in deze psalm.
Arme mens die 't dan moet hebben van de genadige naaste.
En niet op zoek is naar de genadige God.
Hij láát Zich zoeken en vinden!