Uit de school geklapt (3)
1989-02-17
Jouw toekomst voor hun toekomst?- Jaargang 33
- nummer 4
"De keuze van een onderwijsstelsel is voor een volk belangrijker dan de keuze van zijn regering." Als ik met dIe zin geen indruk maak! Het is een uitspraak van een Franse socioloog.
Waar ik dat vandaan heb? Uit een boekje dat in 1961 gemaakt werd in opdracht van de minister van Onderwijs, Cals. U weet wel: die van de mammoetwet.
In het voorwoord richt Cals zich tot degenen die binnenkort een diploma hopen te halen dat hun het recht geeft verder te studeren. Hij schrijft o.a.: "Ik hoop van harte dat Gij en Uw ouders óók rekening zuilen houden met het grote belang van goed onderwijs voor ons volk nu en in de toekomst en dat Gij ernstig overweegt welke taak Gij daarbij kunt vervuilen." Het taalgebruik is in 25 jaar toch wel veranderd!
In gloedvolle woorden schrijft Cals: "Juist in deze dynamische, worstelende wereld is het onderwijs van beslissende betekenis, niet alleen voor de economische en technische vooruitgang, maar voor geheel het brede terrein der beschaving.
Welnu, ik roep U, jeugd van Nederland op U voor te bereiden op de boeiende en eervolle taak die beschaving over te dragen aan een nieuwe generatie, door een plaats in te nemen in de rijen van hen die ons onderwijs dienen." U zult toch moeten toegeven: dat is andere koek dan die het huidige ministerie presenteert.
En Cals was nuchter en eerlijk genoeg om ook te schrijven: "Meent nu echter niet dat in het beroep van docent alles alleen maar zonneschijn is. Dat weet Ge trouwens wel beter, want Ge bezorgt dagelijk aan Uw eigen leraren voldoende last!" En even verder lezen we: "Ons onderwijs heeft idealisten nodig, maar idealisten die tegelijk werkelijkheidszin hebben. Zij moeten weten dat hun werk dikwijls vermoeiend is en zullen dan ervaren dat het ook verkwikkend kan zijn als geen ander; zij moeten verdacht zijn op teleurstellingen, maar zullen dan ook momenten van grote voldoening beleven; zij dienen te weten dat de inzet van hun hele persoon wordt geëist maar dat het ook de vriendschap van vele personen kan schenken; zij zullen verstand én hart moeten geven, maar ook kennis en liefde terugontvangen."
AI is het meer dan 25 jaar geleden dat minister Cals dat schreef, de inhoud kan ik volmondig beamen.
We hebben jonge mensen nodig die uit idealisme in het onderwijs willen gaan werken. Ze hebben recht op een goed salaris, maar als dat voor jou het voornaamste is, ga dan nooit bij het onderwijs! En in de tweede plaats: wees tegelijk realist. Het beroep van leraar is inderdaad zwaarder dan de meeste mensen in de gaten hebben. Het is vaak een zaak van hard, lang en onder spanning werken. Maar het geeft ook een geweldige voldoening.
Een paar praktische tips
Praat met de schooldecaan en informeer naar de mogelijkheden. Vraag ook in welke vakken een overschot aan leraren dreigt te ontstaan. Je hoeft toch geen vak te kiezen waarin je waarschijnlijk tot werkloosheid veroordeelt zult worden?
Praat met je vrienden en vriendinnen.
Vraag of ze denken dat je les zult kunnen geven. Je kunt het trouwens ook rustig aan je eigen leraren vragen. En vergeet dan je leraar gymnastiek niet! Aan zjjn oordeel moet je veel waarde hechten.
Denk niet al te gauw van jezelf: "Ik kan vast geen orde houden." Het gaat er allereerst om dat je een vak beheerst, als je voor de klas staat.
Je moet leerlingen iets kunnen brengen waarvan je zeker weet dat het de moeite waard is. Je weet toch uit eigen ervaring dat een leraar de aandacht verliest als hij staat te kletsen? Elke les vraagt voorbereiding, zeker in de eerste jaren. Pas na zo'n jaar of vijftien kun je wel eens wat op ervaring drijven, maar ook dán is het nog riskant.
Orde houden
'Orde houden'. Wat is dat? Wie zelf nog op school zit, weet het antwoord, dat hoef ik niet te geven.
En welke leraar heeft er nooit problemen mee? Ik zou wat dat betreft uit mijn eigen ervaringen genoeg kunnen vertellen. Maar het gaat erom dat je die problemen weet te overwinnen. Je kunt daarbij hulp krijgen, maar het komt op je eigen instelling aan. Als je zo'n type bent dat altijd in eigen gelijk gelooft, als je geen fouten kunt toegeven, zoek dan maar ander werk. Als je van jezelf weet dat je eigenlijk maar heel weinig belangstelling hebt voor het wel en wee van anderen, word dan geen leraar. ·Als je zelf niet weet te géven, zul je ook niets krijgen. Misschien kun je dan wel een klas onder de duim houden, maar je bent een slechte leraar.
Nog even een verhaaltje
Nog even een verhaaltje. Anders wordt het geheel misschien te droog: Het heeft niet erg veel met het voorgaande te maken, hoewel...
Vijfde klas gymnasium. Ze hadden net een proefwerk Grieks teruggekregen.
Dat moesten ze natuurlijk even bekijken voor ik met Nederlands kon beginnen. Eén paar jongens hadden veel plezier. "Wat is er aan de hand?" "Nou, kijkt u maar, meneer." Gerard had blijkbaar geen hoge verwachtingen gehad, want vóór hij zijn proefwerk inleverde, had hij erboven geschreven: "Wat gij zaait, zult gij oogsten." Het cijfer was inderdaad laag, onvoldoende.
Mijn collega, afkomstig uit een bekend gereformeerd nest, had aan het citaat van Gerard toegevoegd: "Maar een deel van het zaad viel op steenachtige plaatsen." Waardering alom! Die man heeft geen problemen met de orde.