Moslims
2007-10-12
De coverstory van het septembernummer van CV-Koers gaat over ‘Nederland: Mekka voor moslims?’ In een gesprek tussen Cees Rentier (als predikant werkzaam bij de stichting Evangelie & Moslims) en Hans Jansen (hoogleraar voor ‘het hedendaags islamitisch denken’ te Utrecht) komen belangrijke thema’s aan de orde. Eerst een gedeelte over de moeite die moslims hebben om fouten toe te geven: - Jaargang 51
- nummer 20
Jansen: “Er zijn natuurlijk tientallen moslims die best fouten willen toegeven, maar dat kúnnen ze niet doen. Je kunt het niet maken tegenover je vader, je buurman, je dorp en je stad. Een fout bekennen, wat in de christelijke liturgie als een soort vingeroefening zit ingebouwd, is in de islam iets dat je je omgeving niet aandoet. Dat maakt het allemaal inderdaad bijzonder moeilijk. Het is ook heel tegennatuurlijk gedrag, fouten toegeven. Wij beschouwen het als gewoon, omdat 2000 jaar christendom dat erin geramd heeft. We hebben nu te maken met een groep mensen die die 2000 jaar hersenspoeling niet gehad hebben en zeggen: ‘Fout toegeven? Ben je helemaal belazerd? Dat is voor de sukkels en de zwakken’.” Rentier: “Ik zou nog twee elementen toe willen voegen, waarvan ik denk dat ze een rol spelen. Als christen geloof ik in de geestelijke werkelijkheid dat waar het Evangelie z'n aanspraak op mensen doet, dat weerstand oproept. Altijd, iedere keer weer - in mijn leven en in samenlevingen. Helaas moeten we constateren dat de islamitische traditie zich heeft ontwikkeld tot een georganiseerde en geïnstitutionaliseerde vorm van verzet tegen het Evangelie. Diezelfde ontwikkeling is te zien geweest in het leven van Mohammed. Het heeft zich in de eeuwen daarna uitgekristalliseerd tot een vorm van zelfvertrouwen, een vertrouwen dat de islam beter dan - en in plaats van - het christendom en andere geloven in staat zou zijn om het recht van God te doen gelden op aarde. Het ideaalbeeld van de islam - de droom dat het de beste gemeenschap op de wereld zou moeten zijn omdat moslims God dienenstaat haaks op de huidige verhoudingen in de wereld. Dat botst en geeft een gevoel van frustratie, waardoor de islam voor velen een soort godsdienst van de onderdrukten is geworden.
Het tweede element - de verhoudingen in de wereld - zou mijns inziens toch wat meer in ons eigen vlees moeten snijden. Ik denk dat we als christenen vanuit de navolging van Jezus kritischer moeten kijken naar de rol die wij als het Westen spelen in de wereld. Hoe wij omgaan met de economie, hoe en waarom wij militaire interventies plegen... Roepen we daar mee niet onnodig dingen op die later weer moeilijk zijn in te dammen?
Ik heb het idee dat veel mensen in het Midden-Oosten eigenlijk haarfijn aanvoelen dat er sprake is van een dubbele moraal. Die frustratie van moslims is soms terecht. Die voeden we ook met arrogant taalgebruik, met onze politieke, militaire en economische suprematie. Er zijn dingen scheefgegroeid en christenen zouden een belangrijke rol kunnen en moeten spelen om die dingen, zo mogelijk, recht te zetten.”
Er is nogal een verschil tussen islam en christendom als het gaat om het uitdragen van de boodschap van het eigen geloof:
Jansen: “In het Evangelie staat dat het Evangelie aan alle volkeren verkondigd moet worden. In de Koran staat ‘sla ze dood waar je ze maar kunt vinden’. Dat is natuurlijk een essentieel verschil. Na weet ik ook wel dat niet alle moslims zich daaraan houden of zelfs maar weten dat het in de Koran staat, maar zo'n verschil in de basisteksten van de twee godsdiensten maakt dat die godsdiensten enorm uit elkaar gelopen zijn en heel erg anders tegen de wereld aankijken. Wij willen weten wat de Koran erover zegt, maar dat is helemaal niet zo belangrijk. Het gaat erom wat de traditie erover zegt. Die traditie wordt belichaamd door de imams en de ayatollahs en dat zijn geen gemakkelijke heren. Er is altijd verkondigd dat de jihad een staatszaak is. Imams zeiden er dus eigenlijk bij: ‘Don't try this at home.’ Sinds circa 1950 wordt er in de islam gepreekt dat als staten die jihad niet meer uitvoeren, mensen dat dan maar individueel moeten gaan doen. Dat sluit ook weer aan op allerlei oude theologische boeken die sindsdien al te vaak herdrukt zijn. Waar we nu mee geconfronteerd worden, zijn individuen die op jihad gaan en dat is echt een heel ernstig probleem. Die beschikken als God zelf over leven en dood van hun medeburgers. Ik denk dat we daar echt - vanuit welke achtergrond dan ook - hevig protest tegen aan moeten tekenen.” Rentier: “Ik pleit voor een nuchtere visie hierop. Het klopt dat de traditie, de orthodoxie, dat inderdaad nogal hard gezegd heeft. Maar de praktijk van het leven van miljoenen moslimsde eeuwen door - is gelukkig genuanceerder geweest.”
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK in Enschede.