Pastorale notitie
1989-03-17
Jammer dat ik alleen maar in het voorbijgaan kan memoreren dat we het zo goed gehad hebben in de samenkomsten van de Reformed Churches van Avondale en Cambridge.- Jaargang 33
- nummer 6
Ik moet u snel meenemen naar de Hokianga, een 50 km lange fjord, die het Noordland van Nieuw Zeeland half doorsnijdt. Langs de liefelijke kusten vindt u schilderachtige Maori-dorpjes. In dichte wouden de gigantische Kauribomen waarvan de grootste een omtrek heeft van 16 meter. Het water van de Hokianga is diep blauw, soms groen met witte SChuimkoppen. Dit paradijselijke land vormt het armste deel van Nieuw Ze~/and. Alle gezondheidszorg is hier gratis. Hier wonen de meeste academici per vierkante kilometer, want hier pleegden 20 jaar geleden hippies van over de hele wereld een invasie. Nu leven ze voor een dubbeltje op de eerste rang. Mooier kan niet. Zij zijn de zogenaamde 'alternative lifestylers'.
Hun relatie tot de welvarende immigranten is heel hartelijk. Ze schieten een geit van Murph (hij vindt het best), gebruiken de tractor van Walter (hij komt zelf even helpen) en lenen de boot van Gordon. Ieder is vriend van ieder. Als ik binnenkom in deze gemeenschap (natuurlijk in de pub) is mijn faam me al vooruitgesneld: "een echte dominee in de kring! Ja, en je moet maar goed naar hem luisteren, want hij heeft wat te vertellen". Maar geen nood.
Ik ben direct Gerald (de engelse versie van mijn naam). En alle zaken liggen ogenblikkelijk open. Als ik mijn kersverse vriend Tim vraag: waarom ben je hier gekomen? is het antwoord: "De wereld gaat naar de bliksem. Dat zie je toch Gerald? Wat kunnen we dan beter doen dan nog wat stoeien aan de kust, varen, vissen en wie weet overleven we de rest een paar weken (de werkelijkheid van 'On the Beach' de afschuwelijke roman van Neviue Shute).
Als ik dan getuig van mijn geloof in God de Vader, de Almachtige, Schepper van hemel en aarde, wijst hij dat wel ogenblikkelijk af, maar vraagt toch dringend of ik nog eens terugkom om verder te praten.
In dit wonderbaarlijk mooie land, zoeken we de kerk. Er zijn twee mogelijkheden. De Assembly of God (Pinkstergemeente, 50 zielen). Of de Anglicaanse kapel. Dat wordt een keus tussen extase en mystiek. We kiezen de mystiek en ontmoeten de plaatselijke domina, Clementine, 73 jaar. Tijdens de oorlog werkte ze in Engeland als chemica, waar ze de lijm maakte waarmee de Musquitobommenwerper aan elkaar werd gelijmd. Daarna was ze als theologe verbonden aan een Anglicaanse kerk in Oxford. Na de oorlog vluchtte ze in het kluizenaarschap aan het andere eind van de wereld. Eigenhandig bouwde ze op een heuvel een sfeervolle kapel. Als materiaal gebruikte ze de multiplex wanden van de containers waarin de Japanners vroeger hun auto's vervoerden.
Bij de deur van de kapel wacht ze ons op, haar rechterhand zegenend op de kop van een oud vrouwtjesvarken, waar ze mee omgaat als met een zuster. Soms valt Clementine flauw (haar gezondheid is slecht). Dan komt het varken, steekt de snuit onder haar hoofd en zegt: " Clementine, opstaan!" Het was voor haar een probleem dat ze deze 'zuster in Christus', die haar meermalen het leven had gered, moest uitsluiten van de erediensten. Als de Heer weerkwam, zou het varken er toch ook zijn! Met zachte' maar indringende stem leidt Clementine de dienst. Ze vraagt ons de schriftlezing te verzorgen. Een keer vraagt ze of ik iets wil zeggen over het verband tussen de voorgeschreven lezingen. Na de dienst toont ze haar bibliotheek. Daar is een engelse vertaling van Calvijns kommentaar op de N. T. brieven van het jaar 1588 (Calvijn is gestorven in 1564). Het boek is puntgaaf;' alsof het zo van de pers kwam. Het tweede is een evangeliënharmonie (!): één van de eerste produkten van de boekdrukkunst: een wonder van schoonheid.
Achter een afscherming zie ik warempel de kostbaarste miniaturen: zo mooi!! Dan zijn daar de homilieën van St. Isaäc uit de vierde (of 6e) eeuw. Clementine werkt met verschillende geleerden' over heel de wereld aan de heruitgave ervan: ze beheerst het patristisch Grieks en het Aramees volkomen.
Hoe jammer dat ze tegenover het nihilisme van de Hokianga alleen haar kruisgang en haar mystiek kan plaatsen. Zojuist sprak ze in de samenkomst over advent. Het is begin december. Ze zei: de Here komt niet in aardbeving en storm, maar in grote stilte en toen ze dat gezegd had, zette ze een diep stilzwijgen in van vele minuten, waarin alleen het ruisen van de bomen klonk en het geschuifel van het varken onder de houten vloer van de kapel. Hoe jammer!
Daar trek je geen nihilistische zoekers mee! Tussen extase en mystiek!
Dat was de keus in de Hokianga.
Wat zou het heerlijk zijn, als gereformeerde kerken in dit paradijselijke land, waar de intermenselijke verhoudingen zo goed zijn, eens een reformatorische post konden openen.
Want op deze manier blijft het een verloren paradijs.