Jongeren en Secularisatie
1989-04-14
Secularisatie - een mooi woord voor een minder mooie zaak. Het gaat om het verschijnsel van de leeglopende kerk. Een ontwikkeling die belangrijke maatschappelijke gevolgen en oorzaken heeft.- Jaargang 33
- nummer 8
Daar kun je uitgebreid op ingaan, maar de secularisatie Is in de eerste plaats een zaak die de kerk en de gelovigen aangaat. En de jongeren In de kerk, want zij zijn het die het meest direct daarmee te maken krijgen. Hoe heeft de kerk gereageerd op de ontkerkelijking, en wat doen we er aan?’
De eerste reactie van de kerk op de secularisatie was fel. De kerk zag in de wetenschappelijke en maatschappelijke ontwikkelingen een directe aanval van de duivel, en die moest worden afgeslagen. Wetenschappers die nadachten over het heelal en veronderstelden dat niet de zon om de aarde draait maar omgekeerd werden als ketters veroordeeld.
De kerkelijke leiders gingen er van uit dat ze de secularisatie konden tegenhouden door haar simpelweg te verbieden.
Verzuiling
In de loop van de eeuwen werd echter duidelijk dat de ontwikkeling niet te stoppen was. Er ontstond een groeiende groep mensen die niet meer automatisch aannam wat de kerk zei. Zij verlieten de kerk dan ook en gingen een eigen weg, meestal zonder geloof. Toen men in kerkelijk Nederland zag dat die ontkerkelijking doorzette probeerde men te redden wat er te redden viel.
De kerk deed dat onder meer door niet meer de leiding van de hele samenleving op te eisen, maar binnen die samenleving een eigen zuil te bouwen: eigen scholen, eigen verenigingen, een eigen politieke partij en omroep. De samenleving versnipperde in verschillende zuilen, maar binnen de eigen zuil had de kerk het tenminste nog voor het zeggen. Daar was het christelijk, veilig en bekend. "In het isolement ligt onze kracht". Het zal je duidelijk zijn dat er hierdoor wel wat opgefokte toestanden ontstonden: Japie mag niet met het buurmeisje spelen want haar ouders zijn 'rood'.
We ontkomen er in ons land niet aan on samen te leven en te werken met andere mensen dan alleen je geloofsgenoten. Ook dit isoleren bleek geen echt antwoord op de ontkerkelijking.
Christelijk eiland
Op dit moment zijn er drie soorten reacties op het probleem van de ontkerkelijking te onderscheiden.
Alle drie hebben ze een eigen variatie op dezelfde Bijbelse gedachte: wel In de wereld, niet van de wereld (Johannes 17:16-18). De eerste reactie luidt: wij zijn niet van de wereld en dus ook niet in de wereld.
Wie dat zegt trekt zich gauw terug op zijn christelijk eilandje en zoekt naar een nieuwe of oude zuil. Een overdreven voorbeeld is de 'gereformeerde geitenfokvereniging' , en wee je gebeente als je met een vriend(in) van buiten je eigen kerk komt aanzetten. Maar laten we eerlijk zijn: heel vaak zijn we zelf net zo bezig.
Veilig in je kerk, jeugdvereniging, jeugdsoos, omgaan met mensen die toch al hetzelfde denken als jij. Je eigen kerk, school, omroep, partij enzovoorts. En alles goed en wel, het geeft herkenning en bescherming, maar sta je dan nog wel in deze wereld?
Meedoen
De tweede reactie luidt: wij zijn in de wereld en dus ook maar van de wereld. Je doet mee met (bijna) alles wat er te koop is, en er is nog maar heel weinig verschil met niet-christenen.
Nu al is het zo dat de meeste christenen naar dezelfde TV-programma's kijken als niet-christenen, tot en met de Pin-Up-Club! Of kijk maar eens naar het moderne christendom dat vaak zo verrassend veel weg heeft van het humanisme zonder God.
Wijzen met het vingertje is makkelijk, maar vaak doen we hetzelfde. In muziekstijl, kleding, gedrag en denken lijken we als twee druppels water op onze niet-gelovige klasgenoten, collega's, vrienden, buren.
Denk maar eens aan je normen op het gebied van sexualiteit. Zoek je daar echt naar wat God van ons vraagt of vind je het belangrijker wat je zelf prettig vindt en wat je vriend( inn)en denken? Geen makkelijke vragen om te beantwoorden, maar misschien wel een duidelijk voorbeeld van hoe we worden beïnvloed door de wereld om ons heen. Is dat verkeerd? Niet zonder meer, maar ben je nog wel anders? Maakt geloven nog verschil uit in het leven? Is Jezus de Heer over je hele leven of alleen over je kerkgang en de normen die je aan anderen oplegt?
Spanning
Er is nog een derde reactie. Die probeert de spanning vast te houden: Midden in deze wereld staan, en toch helemaal anders zijn. Dan probeer je echt in deze wereld te leven en om te gaan met mensen om je heen (een voorwaarde om te kunnen getuigen), terwijl je toch niet opgaat in de wereld, omdat je iets anders hebt, omdat je anders bent!
Je houdt vast wat je gelooft en wilt dat uitdragen, maar dat doe je in de taal en de vormen van de mensen om je heen, want je wilt dat ze het begrijpen. Die nieuwe taal betekent bijvoorbeeld dat heel veel de vraag gesteld wordt wat je er aan hebt.
Het kan wel waar zijn, maar wat heb je er aan? Pas als je dat kunt laten zien in je eigen leven kun je getuigen in deze tijd. Los de waarheid verkondigen werkt niet meer; je moet de waarde voor je eigen leven laten zien: voorleven hoe blij je bent met je God.
Vriendschaps-evangelisatie
Dat gaat natuurlijk niet vanzelf. Je zult moeten investeren in je relaties om daar te kunnen laten zien wat geloven voor jou betekent. Snelle evangelisatie past daar niet bij.
Maar wel kun je aan vriendschappen bouwen en nieuwe vriendschappen leggen om daarin te laten zien wie de Here Jezus is. Dat is een evangelisatie-vorm op de lange termijn waar de gemeente bij nodig is. Geloven in je eentje houd je niet vol omdat er dan niemand is die het voorleeft. Maar als je gemeente een 'voorleefgemeenschap' is, dan kan dat ook aantrekkelijk zijn voor mensen van buitenaf. Er zal dan wel iets moeten veranderen in de gemeente. We moeten weer durven laten zien wat ons geloof waard is. We zullen weer met elkaar in de gemeente over de drempels heen moeten en durven uiten en beleven. Ik denk dat er vaak een enorme angst is om iets van geloof en emoties te uiten. Helaas!
Kun jij daar iets aan doen? Je kunt beginnen zelf te praten over geloven.
Op de Jeugdvereniging, bij godsdienstlessen, en vooral ook thuis. Als je ouders niet durven te praten over de Here God, vraag er dan naar! Vraag maar eens aan je dominee, ouderlingen, oude en jonge gemeenteleden waarom ze nu eigenlijk geloven en wat dat voor ze betekent. Ga maar aan het werk om met mensen in de gemeente relaties op te bouwen zodat daaruit een 'voorleef-gemeenschap' kan ontstaan.
Kortom: als je de secularisatie echt serieus wilt nemen dan zul je je met je hele leven moeten inzetten om te laten zien dat het zin heeft om te geloven. Je geloof moet doorwerken in je hele leven, en alleen als je laat zien wat dat voor jou betekent kunnen mensen om je heen zien dat het de moeite waard is om in God te geloven. Er is dus geen simpele methode om snel mensen tot geloof te brengen; getuigen betekent dat je zo aan je eigen geloof werkt dat dat uitstraalt naar buiten toe.
Moeilijker
Door de hele secularisatie is evangelisatie misschien wel moeilijker geworden: veel jonge mensen weten niets meer af van het christelijk geloof, en zelfs jongeren uit de kerk lijken te vervlakken. Je kunt als je iets vertelt er niet meer van uit gaan dat ze bepaalde zaken wel weten.
Bovendien zijn er zoveel alternatieve geloofsmogelijkheden dat het arrogant klinkt als je denkt dat jouw manier van geloven de enige of de beste is. Maar als jij nu eens overtuigd bent van de unieke waarde van de God van de Bijbel en als je met God een levende relatie hebt, dan kun je laten zien wie Christus is.
Natuurlijk, de invloed van de kerk is kleiner geworden, en dat is jammer want het gaat betekent dat er steeds meer gebeurt dat tegen God in gaat.
Het heeft ook een goede kant, want allerlei kerkelijke machtsmisbruik is ook verdwenen, en wie nu bij de kerk blijft kiest daar vrij bewust voor.
Maar boven alles: Het mag ons er niet om gaan hoeveel macht we hebben. Het gaat ons om het dienen van de Here Jezus en om het behoud van onze naaste. Als jij God dient met je hele leven zal dat opvallen midden in een wereld die steeds Godsvijandiger wordt. Dan laat je echt zien wat het is om midden in de wereld te staan en toch heel anders te zijn. Een hart in de hemel en twee voeten stevig op aarde.
Om verder te praten:
.. Welke twee vroegere en drie eigentijdse reacties worden er besproken in het artikel? Welke spreken jou wel/niet aan en waarom? Hoe reageert men over het geheel in jouw gemeente?
.. Wat vind jij: moeten we ons afzijdig houden van de wereld? Zo ja, kun je dan nog iets van de boodschap van de Here Jezus verkondigen?
Zo nee, hoe voorkom je dan dat je in de wereld opgaat?
.. Wat is volgens jou het belangrijkste onderdeel van de boodschap van de kerk? Wat moeten we hoe dan ook aan mensen doorgeven?
.. Wat betekent geloven voor jou?
En voor je ouders? Weten jullie dat van elkaar? Durven jullie over de waarde van het geloven te praten?
.. Hoe zouden we in deze tijd het evangelie het beste kunnen uitdragen?
Hoe kun je je eigen vrienden laten zien wat het geloof voor jou betekent?