Ingezonden
1989-03-17
Theologische systemen- Jaargang 33
- nummer 6
Graag wil ik even reageren op de persschouw in Opbouw van 3 febr. jl. Ds. Mooiweer liet ons een stukje lezen uit het Nederlands Dagblad waarin stond dat A.P. de Boer (Ned.Ger.) drie faktoren zag die een goede verstandhouding tussen drie kerken van de geref. gezindte in de weg staan. Als eerste "heel wezenlijke oorzaak" noemt br. De Boer dat er "twee theologische systemen tegenover elkaar staan". Voorts, en ik cursiveer: "Zolang dit soort theologische systemen ... overheersen ... vinden we elkaar niet".
Evenals Ds. Mooiweer in het naschrift, ben ik van mening dat hier "terecht ... reële gevaren gesignaleerd ..." worden. Maar, wat doen wij daar aan, of: wat is daar aan te doen?
Ik was wat teleurgesteld dat Ds. Mooiweer in de rest van zijn korte naschrift alleen nog waarschuwt voor nog een ander gevaar: "Als we ook maar niet gaan laboreren aan een nivellering van bepaalde tendenzen (...)... uit vrees voor polarisatie".
Het werd mij niet goed duidelijk of onder die 'bepaalde tendenzen' ook valt de eerst geciteerde tegenstelling tussen sommige 'theologische systemen', dan wel de in het naschrift genoemde drie ketterijen die Ds. Mooiweer (evenals ik) in de bedoelde drie kerkengroepen ziet bestaan.
In elk geval ben ik zelf diep overtuigd van de gedachte dat de tegenstelling tussen 'theologische systemen' een vééll te grote plaats inneemt in de kerken der geref. gezindte.
Als wij het serieus nemen dat de kerkelijke verdeeldheid binnen die gezindte een groot kwaad is, dan zullen we m.i. allereerst de tegenstellingen tussen allerlei 'theologische systemen' (inclusief hun kerkrecht-ideeën) fors moeten relativeren, en moeten leren leven met een wijze en zachtmoedige aanvaarding daarvan.
Maar kunnen wij, orthodoxe gereformeerden, dat? M.i. hebben we dat nooit geleerd en zijn ook onze predikanten nooit systematisch in die problematiek onderwezen. Ook zijn we door de ervaring, d.w.z. door kerkelijke schade en schande, in dit opzicht niet wijzer geworden.
Relativeren
Het relativeren van 'theologische systemen', dat ik bedoel, mag niet verward worden met een nivellerend relativisme. Dit kan echter m.i. alleen voorkomen worden (menselijkerwijs gesproken), wanneer we weer praktisch èn theologisch de moeizame les gaan leren en beoefenen van het consequent onderscheiden tussen Gods Woord zelf en onze menselijke 'theologische systemen' daar omheen. Hoe nuttig, noodzakelijk of lastig die ook mogen zijn.
Dat relativeren houdt ook in dat we niet elke theologische afwijking (van onze eigen theologie), hoe betreurenswaardig wellicht ook, moeten opblazen tot een aantasting van "de schriftuurlijke beleving van het waarachtige kerkzijn", zoals Ds. Mooiweer het uitdrukt. Dat kan 'in principe' inderdaad wel het geval zijn, maar dat is met èlkeafwijking zo. Gelukkig komen zulke aantastingen-in-principe lang niet altijd tot èchteen volledige aantastingen.
En we mogen ook wel op een beloofde en hoopvolle weg naar meer eenheid risico's lopen.
Indien wij niet tot dit relativeren van theologie kunnen komen, dan zal er inderdaad niets veranderen aan de bestaande situatie. Dan zal ieder, vanuit eigen theologisch gelijk, elke afwijking (waarvan?) al spoedig opblazen tot een doodgevaarlijke ketterij. en er aantasting in zien van de gezonde leer en van de schriftuurlijke beleving van het waarachtig kerk zijn. DUS gaan we er tegen aan ('in principiis obsta': weersta het kwaad in het beginsel), vermeerderen of bestendigen de met de mond als zondig beleden kerkelijke verdeeldheid en hebben we onze theologische, kerkrechtelijke en kerkhistorische zelfrechtvaardiging achter de hand.
Wat nu?
Ik ben mij bewust van het feit dat in onze tijd van kerkelijk en theologisch relativisme elk pleidooi voor relativeren van theologische systemen, sommigen de haren ten berge doet rijzen. Maar zonder die relativering blijft alles gewoon zoals het is, met hier en daar in de marge wat vrijblijvende oecumenische snoeperij.
Uiteraard inclusief de periodiek te horen jammerklachten over, en welsprekende toorn tegen die onverantwoorde kerkelijke gedeeldheid.
Waar overigens niemand of niets ànders van wordt. Want voor ons zelf kunnen wij ons immers niet schuldig gevoelen, zelfs niet medeschuldig, aan die verdeeldheid, want... enz. enz.
Welke vrijgemaakte, Chr. geref. of Nederl. geref. predikant (of nietambtsdrager) durft zijn nek uit te steken en komt eens voor de dag met een 'creatieve utopie' om ons een mogelijke weg naar de gezochte eenheid te schetsen, zonder zelf die weg bij voorbaat te blokkeren met zijn eigen 'theologisch systeem'?
Daarover voorlopig eens te gaan discussiëren lijkt mij vruchtbaarder dan de weg te gaan van de traditionele theologische studiedeputaatschappen.
Die zullen m.i. in de praktijk nooit tot een goed resultaat kunnen leiden. Ofschoon ... je weet het nooit. Als iemand een perspectief ziet, hij/zij beginne, officieel of niet-officieel. Zeer benieuwd en graag bereid mee te doen.
Amsterdam A. Troost
Reaktie op een reaktie
(1) Dankbaar ben ik voor de reaktie van prof. dr. A. Troost op mijn Persschouw d.d. 3 febr. 1989. Wat de aantasting van het schriftuurlijk beleven van het waarachtig kerkzijn betreft heb ik mij inderdaad beperkt tot het kerkisme, independentisme en mysticisme. Het ontmoet bij mij begrip, dat prof. Troost wat teleurgesteld is, omdat ik niet nader ben ingegaan op het verschil en de tegenstelling tussen verschillende theologische systemen. Het heeft waarschijnlijk te maken met het feit, dat ik niet zo onder de indruk ben van allerlei theologische systemen. Men heeft er vaak een theologisch systeem van gemáákt terwijl het niet meer is dan een bepaald denken vanuit theologische vooronderstellingen, die van huis uit zijn aangereikt. Het geheel kan ik daarom dan ook wel relativeren, maar bovenal zal ik het objektief moeten toetsen aan de normerende norm van de Heilige Schrift. Dan blijft er van een gedachtenkonstruktie van een houden voor wedergeboren en van een houden voor nietwedergeboren alsook van een zgn. verbondsautomatisme niets over.
Het Woord van God beheerst mijn denken en mijn theologiseren vindt plaats binnen de konfessionele omlijning.
Dat laatste kan sommigen misschien als een konservatieve kreet in de oren klinken. Maar mijn gereformeerd-zijn hangt daarmee samen en mijn gereformeerd bezig zijn hangt daarvan af! Wat die belijdenis der kerk naar de Schriften weerspreekt hebben wij af te wijzen.
Dat neemt niet weg, dat we in een diskussie bij alle beslistheid mild zullen moeten zijn als we bij de ander een ontspoord denken hebben gesignaleerd. En zèlf zullen we hebben open te staan voor de kritiek op eigen gedachtengang. Niemand is volmaakt en daarom heeft ook niemand hier het laatste woord.
Maar er zijn wel grenzen. En die grenzen worden ook in mijn theologisch bedrijf getrokken door de konfessie.
Het gevaar bestaat, dat men terwijl men de belijdenispapieren hoog genoteerd heeft staan in theorie toch in de praktijk blijk geeft geen inzicht te hebben in het eigene van de konfessie. De belijdenis geeft er nergens enige aanleiding toe om Verbond en wedergeboorte tegenover elkaar uit te spelen. S.
Greijdanus zei al, dat God zijn beloften geeft in voorwaardelijke vorm en dat dat niets met remonstrantisme te maken heeft. Het geloof is een verbindende voorwaarde. Ik ben het met prof. Troost eens, dat wij vaak bang zijn voor theologisch en kerkelijk gezichtsverlies. Wij durven ons daarom niet kwetsbaar op te stellen.
Maar het gaat niet om ons of om onze vastgeroeste mening, maar het gaat om het Woord van God en om de kerkelijke eenheid, niet als een wensdroom van sterk gemotiveerde mensen, maar als gebod van de hoge God en vanwege het gebed van onze unieke Hogepriester Jezus Christus. Een volgende keer wil ik graag nog enkele opmerkingen maken over die drie ketterijen zoals prof. Troost ze betitelde.
Enschede O. Mooiweer
Achter een goed huwelijk gaat vaak een beter huwelijk
schuil
Uit de kop boven dit artikel blijkt, dat we het wel over huwelijksrelaties willen hebben, maar niet over gebro-
ken huwelijken.
Velen onder ons zullen gelukkig met overtuiging kunnen zeggen: "Wij hebben een goed huwelijk. Natuurlijk, in elk huwelijk is er wel eens wat, maar daar komen wij altijd wel overheen". Toch zullen waarschijnlijk sommigen van hen ook moeten toegeven, dat wat ze eens als goddelijk geschenk hebben beleefd, de onderlinge liefdesrelatie, geworden is als een versleten muziekinstrument, dat geen frisse tonen meer laat horen.
Slijtage
Uit eigen ervaring weten we dat een huwelijk niet alleen door buitenstaanders, maar ook door de partners zelf als een goede relatie wordt beschouwd, terwijl toch één van beiden of zelfs beide partners een gevoel van eenzaamheid ervaren.
Het onderling gesprek is er zeker nog wel, maar niet of nauwelijks meer over echt persoonlijke zaken en innerlijke gevoelens. Vaak genoeg kunnen ze hun gevoelens niet (meer) goed uiten. Ze doen veel dingen samen, maar de gesprekken gaan meestal niet verder dan vrijblijvendheden of verwateren tot discussies, doorspekt met irritaties of touwtrekkerij.
Het lijkt wel of het slijtageproces niet is te stoppen. De eenzaamheid neemt toe en op z'n best komt er een situatie van berusting met de gedachte: "hij (of zij) is zo anders, daar valt niets meer aan te doen.
Laat ik m'n mond maar houden. Hij (of zij) begrijpt me toch niet".
Vernieuwing mogelijk
De oorzaak van een dergelijke vereenzaming is veelal een gebrek aan communicatie, althans aan goede communicatie.
Kun je daar dan wat aan doen? Ja, dat kun je leren! Dat hebben wij enkele jaren geleden ervaren in een weekend, dat georganiseerd werd door de Protestantse Stichting Marriage Encounter (ontmoeting in het huwelijk). Daar werd ons een methode aangereikt (waarmee we ook direct aan de slag konden) om te leren je gevoelens te uiten, naar je partner te luisteren en een blik in elkaars hart te gunnen.
Echte ontmoeting
De bedoeling van Marriage Encounter (vanwege het internationale karakter wordt de Engelse naam gebruikt) is dat partners elkaar in het licht van Gods liefde welwillend en openhartig leren ontmoeten, vooral door te leren delen (uitsluitend met elkaar) wat er echt in je hart leeft.
Niet maar aan meningen, maar b.v. aan vreugde, teleurstellingen of angst. Dat kost oefening, maar door middel van zo'n weekend wordt de basis gelegd om merkbaar dichter tot elkaar te komen. Het is echter geen therapie of groepstraining. De privacy van elk echtpaar is volkomen verzekerd. Aan zo'n weekend wordt leiding gegeven door 4 echtparen, geen huwelijks'deskundigen', maar mensen die zelf veel ervaring hebben met deze methode en gewoon vertellen wat zij zelf beleefd hebben; verhalen van 8 verschillende mensen, waarin je je kunt herkennen.
Voor ons is in dat weekend speciaal belangrijk geweest het weer zien, leren en ervaren dat een christelijk huwelijk echt mag lijken op de verhouding van Christus tot Zijn Gemeente.
Niet maar in theorie of als geloofsartikel, maar in de werkelijkheid van de dagelijkse omgang met elkaar, zoals Paulus dat ook bedoelde in Efese 5.
Een weekend voor iedereen
Het is treffend dat de' bekende predikant Walter Trobisch, die zelf een groot deel van zijn leven besteed heeft aan conferenties voor echtparen, na 30 jaar getrouwd te zijn, ook zelf eens met zijn vrouw Ingrid zo'n weekend van Marriage Encounter meemaakte. Aan het einde ervan kwam hij tot de ontdekking dat zij "langer en dieper met elkaar gepraat hadden dan in het hele jaar daarvoor. Ongemerkt waren onze gesprekken oppervlakkig geworden", zo schrijft hij in 'De man, een onbegrepen wezen'. Om misverstand te voorkomen: ook voor paren die nog niet lang getrouwd zijn, is het een geweldige zaak te leren zó met elkaar om te gaan. Kortom, voor wie dan ook: gun elkaar eens zo'n weekend!
Informatie
Marriage Encounter is een landelijke beweging met in alle provincies contactpunten en deelnemers. In dit jaar worden nog weekenden georganiseerd op 10-12 maart, 26-28 mei, 6-8 oktober en 24-26 november.
Nadere inlichtingen en opgave bij Ad en Anneke Kole, De Omloop 23, 4421 KX Biezelinge, tel. 01102-42378.
Ook wijzelf zijn graag bereid wat meer te vertellen over zo'n weekend (tel. 01717-4679).
Jaap en Trudie Nugteren, Voorschoten