Kerk in quarantaine

Hoe kunnen we in deze periode dat er in Nederland vanwege het coronavirus veel beperkingen zijn toch kerk-zijn, ‘kerk in quarantaine’? Op deze pagina worden tips voor jeugdwerk, gebed, thuisvieringen, pastoraat etc. steeds aangevuld. Heb jij zelf tips? Geef ze door aan redactie@onderwegonline.nl.

De ‘anderhalvemeter-kerk’

Komende periode krijgen kerken meer ruimte om erediensten en kerkelijke bijeenkomsten gedoseerd en langzaam op te starten. Wat is hiervoor nodig en bruikbaar?


Thuis met kinderen kerk vieren

Sinds zondag 15 maart zijn vrijwel alle kerkdiensten in kerkgebouwen afgelast, dus ook de kinderkerken, nevendiensten, kindermomenten tijdens de dienst. Ook gezinnen vieren de kerkdienst thuis. Hoe kun je dat doen? Wij verzamelden mooie tips en ideeën.

  • Alternatief voor de kinderdienst thuis? Stichting Opwekking lanceerde onlangs ‘Time to GO!’, iedere week een Bijbels thema met leuke opdrachten, zang en dans van Make Some Noise Kids.
  • Gezinnen kunnen 8 weken gratis gebruik maken van de kinderwerkmethode ‘Er op uit!’, incl. moestuinlessen. Check de speciale pagina erover van ‘Er op uit!’
  • ‘Laat je bemoedigen door de veerkracht van mensen in ontwikkelingslanden die vaak tegenslag na tegenslag te verwerken krijgen’, schrijft World Vision op de webpagina waar je het gratis Gezinsboekje kunt bestellen. Met leuke tips en opdrachten voor in het gezin.
  • Houd een thuisviering volgens een programma van de website www.lerenindekerk.nl. Voor haar eigen gemeente en andere kerken schrijft Ingrid Plantinga programma’s voor thuisvieringen. Door de keuzeonderdelen zijn deze geschikt voor gezinnen met jonge kinderen, tieners, singles of senioren. De eerste thuisviering staat inmiddels online en is gratis te gebruiken.
  • Op Jong Protestant (www.jongprotestant.nl) vind je een aantal werkvormen die gezinnen kunnen helpen om in tijden van het coronavirus thuis kerk te zijn met kinderen en jongeren.
  • Verhalenverteller en poppenspeler Matthijs Vlaardingerbroek plaatst iedere vrijdag een online programma op zijn website www.creatiefkinderwerk.nl.
  • Organiseer met de kinderen een eigen ‘kliederkerk. In een kleine groep kun je aan de slag gaan met thema’s als onzekerheid, angst én vertrouwen. Op www.protestantsekerk.nl/nieuws/kliederkerk-en-corona is uitgebreide aanpak te vinden.
  • Op de website van MissieNederland (www.missienederland.nl) presenteert Jan Willem Janse een mooi overzicht van (thuis)alternatieven voor een kerkdienst, ook voor gezinnen.
  • Houd dagopeningen met je gezin met een mooi video-moment, je vindt die op Dagopening.nl.
  • Op 22 maart jl. zond de Dorpskerk in Woubrugge via YouTube een online kinderdienst uit. Leuk om met je kinderen te kijken op bijvoorbeeld een zondag.
  • Op het YouTube-kanaal van theatermaker en evangelist Herman Boon vind je mooie, vrolijke shows voor kinderen die inhaken op deze tijd van corona, thuis zijn en zorgen.
  • Uitgeverij KokBoekencentrum heeft een speciale webpagina gemaakt met daarop (gratis) downloads van boeken, spelletjes, knutsels en andere leuke dingen.

Corona en jeugdwerk: how to?

Catechese en jeugdwerk kunnen momenteel niet live in kerken plaatsvinden. Wat zijn mogelijke alternatieven?

  • Youth for Christ deel regelmatig gratis programma’s die je online kunt gebruiken in contact met tieners uit je kerk en gemeente. Check de nieuwste programma’s hier.
  • Jong Protestants lanceerde het gratis e-book ‘Eerste hulp bij quarantaine voor tienerleiders in de kerk’. Wat is er allemaal mogelijk op het gebied van online jongerenwerk? Hoe breng je diepgang aan in ontmoetingen met je tieners? Daar gaat het e-book onder andere op in. 
  • De kerk Het Lichtpunt in Assen maakt een paar keer per week video’s voor gezinnen/jongeren met o.a. een dagopening, home challenge en een korte overdenking met verwerkingsvraag. Aanrader voor gezinnen met jongeren.
  • Hoe blijf je doorgaan met het jeugdwerk en wat kun je als ouders zelf met je kinderen doen? De HGJB deelt waardevolle adviezen.
  • Young & Holy biedt jeugdleiders, predikanten en gezinnen handreikingen om jeugdwerk thuis voort te zetten. Zie www.youngholy.nl.
  • INNOV 8 en Rondom Het Kind zijn tijdens deze periode van quarantaine hyperactief in het delen van tips en ideeën om gezinnen en jeugdleiders te ondersteunen in het online jeugdwerk. Zie deze website.
  • Wat kun je als catecheet, groepsleider of jeugdwerker in deze tijden van ‘sociale onthouding’ nog wél? Drie tips van Jong Protestant.
  • Kerkelijk jongerenwerker Lennard Pors maakte bij het ingaan van de corona-maatregelen als eerste een podcast om – zoals hij het zelf verwoordt – ‘hen te bemoedigen maar ook te stimuleren om hulp te vragen van mensen in de kerk. Die podcast is als het ware een pastorale brief, maar dan in modern jasje.’ De podcast is hier te vinden.

Kerk-zijn op afstand, o.a kerkdiensten en kringen

Alle live georganiseerde activiteiten in de kerk staan sinds een paar weken stil, naast erediensten en jeugdwerk ook kringen- en ouderenwerk bijvoorbeeld. Diverse organisaties komen met alternatieve oplossingen, we verzamelen ze hieronder.

  • Afgelopen maanden is de podcast nog populairder geworden. In de online training ‘Podcasting voor predikanten’ helpt podcastmaker Allard Amelink predikanten om hun eigen podcasts te maken.
  • Wat zijn de verschillende aspecten van online vieren, welke liturgische keuzes zijn er te maken en wat zijn de praktische kanten? De Dienstenorganisatie van de PKN zette het op een rij.
  • In korte tijd schreef spreker en trainer Paulien Vervoorn het e-book ‘Online preken in onzekere tijden’. Je kunt het downloaden via haar website.
  • Het Praktijkcentrum publiceerde het document ‘Kringen op afstand’, hoe geef je de huiskring nu vorm? Dit document presenteert mooie ideeën.
  • Preken voor de camera, hoe doe je dat? Paulien Vervoorn schreef een blog met 10 handige tips.
  • Zolang de beperkende maatregelen gelden in deze coronatijd, verzorgt LPB Media via de website Beleefmee.nl elke zondag een uitzending vanuit een plaatselijke kerk. De inlogverplichting is van de website gehaald.
  • Op deze webpagina van Steunpunt Kerkenwerk vind je een overzicht van online diensten van o.a. NGK en GKv.
  • Het Diaconaal Steunpunt heeft een lijst gemaakt met dingen die je als kerk(lid) voor je naaste kunt doen, bijvoorbeeld iemand verrassen met een tas met boodschappen. Check hier de hele lijst.
  • Heb je liederen (beeld en zang) nodig voor een kerkstream? De EO heeft een lange lijst met liederen vrijgegeven van Nederland Zingt, te downloaden en gebruiken voor je (online) viering.

Magazine Onderweg, dat jou deze pagina aanbiedt, is een hoopvol en inspirerend magazine voor mensen die God en de kerk liefhebben en midden in het leven staan. Bekijk hier de laatste editie. Wil je magazine OnderWeg 3 maanden lang gratis proberen? Neem dan een (digitaal) proefabonnement.


Corona en gebed

Gebedsruimte Kerk aan het Lint, Utrecht.

Gebed is in deze moeilijke en onzekere tijd heel belangrijk. Er verschijnen speciale ‘coronagebeden’, op 18 maart jl. organiseerden diverse christelijke organisaties de Dag van Nationaal Gebed in verband met de coronacrisis. In de Utrechtse ‘Kerk aan het Lint’ van GKv Leidsche Rijn en NGK RijnWaarde kan iedere avond tussen 19 en 22 uur gebeden worden in de gebedsruimte van de kerk. Mensen kunnen zich via de website van ‘24-7 Prayer’ aanmelden om een uur alleen in de gebedsruimte te bidden. De ruimte is ingericht voor stilte, creativiteit, voorbede en om alles wat ons bezig houdt bij God, bij het kruis (dat ook in de gebedsruimte hangt) te brengen.

Hoe kun je op andere manieren bidden in deze tijd van COVID-19?


Corona en pastoraat

De Theologische Universiteit Kampen (TUK), Protestantse Theologische Universiteit Amsterdam/Groningen (PthU) en Tilburg School of Catholic Theology (TST) publiceerden eind maart jl. de ‘Handreiking voor geestelijken in de frontlinie’, bedoeld voor kerkelijk werkers, pastores en voorgangers die werken met corona-patienten. Op de website ‘Pastoraat en corona’ vind je de handreiking en nog meer waardevolle informatie.

  • Permanente Educatie Predikanten (PEP) organiseert 2 webinars over pastoraat in coronatijd, waarvan de 1ste op 29 april a.s. start. Hier vind je meer informatie.
  • De IZB heeft een zeer bruikbare handreiking gemaakt voor de aanpak van telefonisch ouderenpastoraat. De praktische kanten ervan maar ook teksten en gedichten die je telefonisch met een oudere kunt delen. Hier vind je ‘Hulp bij telefonisch ouderenpastoraat’.

Corona en diaconaat

Het Diaconaal Steunpunt heeft  een handig corona-dossier, met richtlijnen, praktische suggesties en mooie voorbeelden uit de praktijk. Aanrader, je vindt het dossier hier.


Techniek bij kerk-zijn op afstand

Digitaal deskundige Eric van den Berg kwam, toen bekend werd dat gemeenten niet meer zondags samen konden komen, vrijwel direct met adviezen over online streaming. ‘Ik deel graag mijn kennis en er is nood aan de man. Dan is voor mij appeltje-eitje om kerken te helpen’, reageert Eric op de vraag waarom hij direct tips en adviezen deelde.

Wat is echt dé tip voor kerken die nu veel meer online en op afstand ‘gemeente’ moeten zijn?
‘Hou elkaar digitaal vast totdat je elkaar weer de handen kunt schudden. Met naastenliefde, bemoediging en zorg. Vergeet niemand. De techniek die je daarvoor gebruikt, is nu in letterlijke zin het hulpmiddel om samen een kerkgemeenschap te vormen. Of dat nu Whatsapp, Zoom of Facebook Live is.’


Creatieve (kerkelijke) acties in quarantaine-tijd

Deze tijd is zwaar maar maakt ook moois en creativiteit los bij kerken en christenen. Wat dacht je bijvoorbeeld van de ‘Koorantaine’, het virtuele koor dat vanuit de Utrechtse Jacobikerk razendsnel werd opgezet. Ook jij kunt meezingen, ga naar de virtuele kooromgeving. Wat is er verder nog aan moois:

  • Het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) geeft drie uitgaven (o.a. de Samenleesbijbel Junior) gratis ter beschikking nu het land getroffen wordt door het coronavirus. Hier kun je het cadeau aanvragen.
  • Natuurbeweging A Rocha komt in de tijd van de coronacrisis elke week met een nature challenge: opdrachten om de natuur in je tuin, straat of buurt beter te leren kennen. Hier vind je de natuuruitdagingen.
  • (beeld Maarten Boersema)

    (beeld Maarten Boersema)

    Fotograaf Maarten Boersema, ook predikant van de Herengrachtkerk in Leiden (GKv), haalde het NOS-journaal met de ‘selfieactie’ in de Herengrachtkerk. Lees het hier.

  • Door de coronacrisis kunnen de inkomsten van kerken dalen. Kerken kunnen hierdoor financieel in de problemen komen. Advocaat Don Ceder publiceerde een voorbeeldbrief voor aanpassing van huur, die o.a. kerken kunnen gebruiken.
  • Via de website van tekstschrijver Esther de Hek (ook hoofdredacteur van magazine OnderWeg) kun je een kaartje sturen aan mensen in bijvoorbeeld quarantaine of een oudere. Je vult alleen adres en boodschap in, de rest wordt (gratis) voor je geregeld. Zie ‘Kaartje in coronatijd’.
  • Om christenen in Nederland ‘aan te moedigen in deze tijd van onrust en onzekerheid’ biedt SDOK 2 gratis films aan. Beide films vertellen het inspirerende verhaal van Richard Wurmbrand.